У чарзе да зубной феі

«Штодзённасць кіруе намі, яе талончык заціснуты ў руцэ кожнага “нашага” чалавека». На гэтым тыдні Альгерд Бахарэвіч разважае пра маўчанне, фіктыўную памяць і вобразы, убітыя ў кожнага з нас. Ну і пра месяц фатаграфіі таксама.

 

Паліклініка, паліклініка, палячы мяне, дурня й цыніка.

Маўчыць паліклініка.

Бразгае дзвярыма кабінетаў, звініць катавальнымі прыладамі, цяжка ўздыхае тысячай галасоў.  

Мы з табой сядзім у самым яе чэраве, у стаматалагічным аддзяленні, і чакаем маёй чаргі.

Там, за дзвярыма, маладая бландзінка-хірургіня працуе так, быццам у яе шэсць рук. Адной яна рве зубы, другой трымае рэнтгенаўскі здымак папярэдняга пацыента, трэцюю мые пад кранам, чацвертай адкідвае валасы з ілба, на пятую нацягвае пальчатку, шостай рэжа, пілуе, перавязвае…

Мнагарукая багіня з будысцкім спакоем у нафарбаваных вачах.

Фантастычная хуткасць: два-тры і нават чатыры чалавекі за адзін прыём. А чарга ўсё роўна абураная: чаму так доўга? У нас талончыкі! Бландзінка выходзіць на калідор, людзі-талончыкі прыціхаюць. Баяцца. Пацеюць, як паперкі, заціснутыя ў мокрай далоні, баляць, як зубы. Раптам давядуць багіню – і, як у той песні, «дрогнет рука молодого хірурга»?

Паліклініка, паліклініка, палячы мяне, палячы мяне.

Пакладзі мне за шчаку вату – я вінаваты.

А дзе вашы бахілы?

Ды якія бахілы… Белы свет мне не мілы, а вы пра бахілы.

А картачка ёсць?

Не. Я таемны госць.

«Падаецца, нічога асаблівага і ніякіх апазнавальных знакаў – а наш чалавек адразу адчувае нешта сваё, роднае, тое, што ніколі не вырваць з сябе, хоць паўжыцця ў эміграцыі пражыві»

Але я ведаю пяць словаў на «р»: рэгістрацыя, рэгістратура, рэгулярна, рэнтген, рваць. Таму мяне ўсё ж прымаюць. Паліклініка любіць літару «р». Адкройце рот, где работаете, замарозка, хірург, флюараграфія, кроў, прасціну прынесці сваю, распранайцеся, апранайцеся, закройце, не равіце, не курыце, не расказвайце мне сказок, я вам русскім языком гавару, закройце дзверы, закройце рот, рэцэпт, тры разы: утрам, днём і вечарам, у первую смену я ўсягда добрая. Раз і гатова.

Пра тую чаргу да шматрукай хірургіні я прыгадаў на выставе фатаграфіі, якая цяпер працуе ў «ЦЭХу». Разглядаў здымкі, зробленыя мастацкай групай «ЛЁД», – і раптам пабачыў адзін, які трапіў дакладна ў цэль: жанчына ў белым халаце стаіць у лесвічным пралёце і глядзіць у акно.

Падаецца, нічога асаблівага і ніякіх апазнавальных знакаў – а наш чалавек адразу адчувае нешта сваё, роднае, тое, што ніколі не вырваць з сябе, хоць паўжыцця ў эміграцыі пражыві. Нават пахі адчуваеш: хлорка, харкавінне, холад, подыхі. Вось гэтая жанчына ў белым халаце, а вось акно, а вось тыпавыя сцены раённай паліклінікі.

І маўчанне гэтай паліклінікі.

Маўчанне чэргаў, маўчанне фатаграфіі, маўчанне штодзённасці.

Яны больш гучныя, чым крык хлопчыка, якому рвуць зуб без анестэзіі.

Яны самі рвуць так званую рэальнасць, якую мы сабе прыдумляем. Маўляў, мы не такія, мы прагрэсіўныя, разумныя, еўрапейскія, іранічныя. Маладыя!

Ні фіга.

 

 

Штодзённасць кіруе намі, яе талончык заціснуты ў руцэ кожнага «нашага» чалавека. Кіруе, нават калі мы яе самі не перажылі. Штодзённасць бясплатная, як дзяржаўная медыцына, і гэткая ж няўхільная. Штодзённасць, якую не мы стварылі, але якой мы карыстаемся і якая ўпісвае нас у сябе. Тая ж паліклініка – яна выбітая на нас, як на гліняных таблічках, яна закінутая ў вечнасць, і мы толькі носьбіты створанай ёй штодзённасці. Нельга быць вольным ад паліклінікі, але яе можна асэнсаваць, злавіць, пачуць.

Пра гэта і фота. Ледзяныя фота, пабачаныя мной у «ЦЭХу».

О, ты гэта ведаеш, нават калі не любіш вогнішчы з гітарай, аліўе і наогул цярпець не можаш савок.

Менскае мора, восьмага марта і дваццаць трэцяга феўраля, фальшывае золата фотасалонаў, стол з салатамі і гарэлкай – сучасныя маладыя людзі, апынуўшыся сярод гэтай нібыта даўно састарэлай штодзённасці, змяняюцца самі і падпарадкоўваюцца ёй, бо яна, сука, мацнейшая.

«Мы нарадзіліся ў краіне, якая даўно не існуе, мы спрабуем працаваць з фіктыўнымі ўспамінамі», – прыкладна так група «ЛЁД» фармулюе ідэю выставы. Маладое пагалоўе беларусаў можа нічога не памятаць пра савецкае мінулае, але яно жыве ім, гэта тая форма памяці, якой няма і якая адначасова ёсць. Савецкая штодзённасць – тая праўда, якая праступае на нашых тварах, калі нам робіцца балюча. І няхай шмат хто пойдзе да платных дактароў – паліклініка, паліклініка, не лячы мяне! – штодзённасць праслізне за імі. Фіктыўная памяць нагадае пра чэргі, і хлорку, і хамства, і холад.

 

 

Выстава STAND.BY з працамі польскіх фатографаў і прымкнулага да іх Андрэя Лянкевіча – таксама пра беларускую штодзённасць. Праўда, тут асэнсоўваецца на першы погляд не фіктыўная, а рэальная памяць – але ці бывае памяць не фіктыўнай? Медалі на пінжаках ветэранак вайны, знакаміты здымак Лянкевіча з адным і тым жа чалавекам у савецкай і нямецкай вайсковай форме часоў другой сусветнай, інтэр’еры хатаў з Белавежскай пушчы – гэта тая самая беларуская штодзённасць, якая мацнейшая за факты. Штодзённасць зжэрла вайну, штодзённасць зжэрла гісторыю, штодзённасць жарэ нас. А мы сядзім у чарзе.

Вось на здымках польскага фатографа Міляха – самыя лепшыя беларусы.

Найлепшы падаткавік і найлепшы міліцыянт, пераможца конкурсу на двайніка Джэніфер Лопес і найлепшая даярка. Можа, гэта і вельмі сацыяльна-крытычныя фота, але вось што цікава: схопленая чужымі вачыма, з іх на нас пазірае наша штодзённасць, і мы не адчуваем да яе нянавісці. Бо яна цячэ ў нас, як кроў, бо яна сядзіць у нас, як зуб у сківіцы. І нам зусім не хочацца рваць яе без замарозкі. І з замарозкай не хочацца.

«Вось на здымках польскага фатографа Міляха – самыя лепшыя беларусы. Найлепшы падаткавік і найлепшы міліцыянт, пераможца конкурсу на двайніка Джэніфер Лопес і найлепшая даярка»

Якая восень без штодзённасці?

Хутка, хутка яно пачнецца.

Яно ўжо дыхае.

Усе гэтыя дні быццам наўмысна створаныя для фатаграфіі.

Кароткія, нудныя, тужлівыя, калі камок раптам падступае да горла, невядома чаму.

Восень – вось назва гэтай хранічнай хваробы, ад якой нікому не хочацца лячыцца.

Яна ўжо тут, мнагарукая, яна блізка, хутка яна пачне ганяць нас па горадзе: адной рукой лісце, другой людзей, трэцяй – мары пра мінулае лета. Сухія і выцвілыя, як старыя здымкі, на якіх нешта знаёмае, роднае, ужо не нашае...

 

 

Фота: Антон Кізераў

 


КАМЕНТАРЫ (8)

Stagger Lee
Stagger Lee | 2016-09-15 10:55:58

А вот мне интересно: Бахаревич, да и не только он, а вообще все белорусскоговорящие - они говорят по-белорусски только в своем кругу с родными, близкими и друзьями, или вообще со всеми. Бахаревич Ольгерд, Вы в поликлинике разговаривали по-белорусски с врачом и остальным внешним миром? Или наша свобода только внутрення, как у бледного лицом Блока?

Anton Kashlikov | 2016-09-15 11:22:02

Очень слабенький вброс, идите еще потренируйтесь :)

Stagger Lee
Stagger Lee | 2016-09-15 11:34:55

Это не вброс, Антоша, меня всегда интересовал этот феномен, но просто подловить никого из известных личностей не удавалось. Меня, например, умиляет, что когда я прихожу в "Ў" за книжечками, продавцы говорят по-русски с покупателями, но между собой - по-белорусски. Или, например, белорусский продавец на Купалы, 27 - говорит по-белорусски, но тут же с готовностью переходит на русский. И Алесь Мазаник, который там же работает, такой же. Не упорны они в белорусскости, не упорны.

Jula Daraškievič | 2016-09-16 19:46:19

И я та самая билингва - автоматом переключаюсь с русского на беларуский. Но, объясните, в чём тут проблема? В чём слабость, отсутствие упорности (почему и в чём она должна быть?), свободы, о чём вообще ваш разговор?

Jula Daraškievič | 2016-09-16 19:46:13

И я та самая билингва - автоматом переключаюсь с русского на беларуский. Но, объясните, в чём тут проблема? В чём слабость, отсутствие упорности (почему и в чём она должна быть?), свободы, о чём вообще ваш разговор?

Lost
Lost | 2016-09-15 16:18:32

А вы хоць у чым-небудзь упорны?
Падлавіце сябе на бяздзянні.

Stagger Lee
Stagger Lee | 2016-09-15 16:49:08

Да, я упорен. А Вы немного неправильно пишете, из-за чего смысл последнего слова не до конца ясен.

Алекс
Алекс | 2016-09-20 20:51:31

вопрос про язsr имеет место быть , но к автору статьи он не по адресу (как мне кажется)

КАМЕНТАВАЦЬ