Шлях стрыт-арт-самурая: інтэрв’ю з Данчы Араіва

Данчы Араіва пачаў сваю мастацкую дзейнасць у 15-гадовым узросце як камерцыйны ілюстратар, але паволі вуліцы Сан-Паўлу прыцягнулі яго да стрыт-арту. Апошнія пяць год Данчы жыве адзін у гарах Мінас-Жэрайс пасярод вадаспадаў і ўзгоркаў удалечыні ад гарадскога шуму і камерцыйнага мастацтва.

Успрыманне іншымі

– Я не чакаю, што маё мастацтва зразумеюць. На мой погляд, значна важней адчуваць, чым разумець, бо сувязь з мастацтвам больш абстрактная. Часам ты адчуваеш штосьці незразумелае, але яго асэнсаванне прыходзіць да цябе толькі праз пяць гадоў. Са мной часта такое здараецца: тлумачэнні маіх карцін прыходзяць пазней за самі карціны. Ніколі спачатку. Акрамя таго, значэнне змяняецца ў залежнасці ад моманту яго ўспрымання, але мастацтва – гэта заўсёды брама ў іншае вымярэнне. Няхай і ў вымярэнне майго жыцця.

 

Быць пустым

– Сапраўдны творчы працэс патрабуе пэўнага стану – унутранай пустаты. Трэба цалкам змяніцца, каб паток падхапіў цябе. Часам мне патрэбныя тры гадзіны, каб увайсці ў гэты стан. Я спрабую, спрабую і спрабую… Калі гэта нарэшце адбываецца, я губляю пачуццё сябе, станаўлюся больш успрыімлівым і чуллівым. Я пераходжу ў іншае вымярэнне і, калі вяртаюся, не разумею, што адбылося. Можа, толькі праз год разумею… Мастацтва дазваляе сустрэцца з невядомым. Вось гэта важна. Не канцэпцыя. Напрыклад, я несвядома адлюстроўваю японскія матывы ў сваіх карцінах. Яны навялі мяне на думку, што я маю продкаў з японскага народу айну. У наступным годзе я планую паехаць у Японію і адшукаць сваю сувязь з гэтым народам.

Крызіс

– У мяне быў двухгадовы крызіс, калі я перастаў маляваць. Ён быў звязаны з непрыманнем таго, як дзейнічае маркетынг у сферы мастацтва, якія адносіны складваюцца паміж мастакамі, галерэямі і людзьмі, што іх прэзентуюць. Усё гэта супярэчыць маім этычным прынцыпам. Я адчуваю дыскамфорт, калі знаходжуся ў мастацкіх галерэях вялікіх гарадоў, такіх як Сан-Паўлу, бо там няма сузірання і апошняе, што ты там бачыш, – гэта мастацкі твор, які не можаш належна ацаніць. У мяне пачалася фрустрацыя. Замест малявання я пачаў вывучаць агракультуру, каб самастойна вырошчваць ежу. Тады я адчуў у гэтым больш сэнсу, бо ўсё жыццё я толькі маляваў і больш нічога не ведаў, а быць выключна мастаком для мяне стала недастаткова.

Я звярнуўся да прыроды, пачаў вырошчваць уласную гародніну і бачыць, як у свеце ўсё ўзаемазвязана. Мае галіны пачалі пашырацца. Потым я з’ехаў на некалькі месяцаў у Каліфорнію, дзе працаваў на ферме аднаго вельмі мудрага чалавека. Мы шмат размаўлялі пра мастацтва і пра тое, чаму я перастаў маляваць. І там я зразумеў, што, каб пабудаваць новую рэчаіснасць, новыя адносіны з мастацтвам, мне патрэбна паліва, мне патрэбны грошы. Грошы, якія належаць людзям, чые прынцыпы я не раздзяляю, але якія потым я выкарыстаю для стварэння новай рэальнасці. Канфлікт быў вырашаны, і гэтай вясной я зноў вярнуўся да пэндзляў.

Вяртанне

– Пасля крызісу натхненне вярнулася да мяне, і мне зноў захацелася маляваць. Але я вырашыў, што больш не хачу ніякай бяспекі, што я хачу быць абсалютна адкрытым для ўсяго. І дзіўныя рэчы пачалі здарацца. Як толькі я вярнуўся з Каліфорніі, я атрымаў запрашэнне ад Данілу Коста (арганізатара Vulica Brasil) прыехаць у Беларусь. Я падумаў, што гэта знак для мяне. Я так хацеў вярнуцца да мастацтва – а тут такая прапанова! А праз тыдзень мой сябар прапанаваў зрабіць выставу ў Аўстраліі. Так што ў наступным годзе я накіруюся туды.

 

Бяспека

– Нас вучылі, каб наша будучыня была забяспечана. Каб мы ведалі, што будзе заўтра. У нейкім плане мастацтва становіцца «вірусам» – яно дазваляе нам дакрануцца да невядомага і думаць абстрактна. Калі ты ў кантакце з сапраўдным мастацтвам, ты ніколі не будзеш цалкам у бяспецы. Ніколі. Бяспекі наогул не існуе. Гэта наш розум шукае яе. Але жыццё такое кароткае, навошта існаваць у бяспецы?

 

Vulica Brasil

– Я быў вельмі здзіўлены тым, якія тут спагадлівыя, чулыя людзі. Заўсёды гатовыя дапамагчы. Асабліва валанцёры. Я праводжу тут цэлы дзень, і яны заўсёды тут, са мной. На жаль, у мяне не было магчымасці добра пазнаёміцца з Менскам, але я ведаю, што ў Віцебскай вобласці ёсць арт-рэзідэнцыя Белая Царква, якая сумяшчае мастацтва і паважлівыя адносіны да зямлі. Вось туды я б вельмі жадаў завітаць.

 

«Я адчуваю дыскамфорт, калі знаходжуся ў мастацкіх галерэях вялікіх гарадоў»