Як знайсці свае карані?

Хочаш даведацца пра гісторыю сваёй сям'і, адшукаць далёкіх сваякоў або проста выявіць у сваіх жылах кроў якога-небудзь знатнага роду? Віншуем – з гэтым мануалам твае пошукі не расцягнуцца на доўгія дзесяцігоддзі.

 

Навошта вывучаць гісторыю сваёй сям'і?

Хтосьці вывучае ўласную гісторыю затым, каб праліць святло на цёмныя плямы сваёй біяграфіі, хтосьці спадзяецца знайсці зніклых сваякоў, а хтосьці займаецца генеалогіяй, каб выявіць шляхецкія карані, – падстаў для вывучэння ўласных каранёў вельмі і вельмі шмат.

У працэсе раскрываюцца факты, звязаныя не толькі з гісторыяй сям'і асобна ўзятага чалавека, але і з гісторыяй цэлай краіны – пасля паглыблення ў тэму шукальнік(-ца) інакш глядзіць на гістарычныя падзеі.

 

Што трэба рабіць, каб аднавіць сямейную гісторыю? Куды ісці / тэлефанаваць / пісаць?

Для пачатку апытай крэўных сваякоў і складзі на кожнага з іх метрычную анкету.

Апытваючы кожнага члена сваёй сям'і, пастарайся запоўніць максімальную колькасць графаў анкеты. Пачынаць трэба з бацькоў, затым пераходзіць да бабуль і дзядуль, а пасля брацца за астатніх крэўных сваякоў.

Памятай пра тое, што вусныя гісторыі – гэта вельмі важная інфармацыя. Апытвай сваіх родных, здабывай як мага больш талковых звестак: пытай пра даты нараджэння і смерці сваіх продкаў, іх імёны і прозвішчы, месцы працы і пражывання.

Не саромейся задаваць наіўныя пытанні – дадзеныя пра любімае ўбранне тваёй прабабулі або гісторыі пра любоўныя прыгоды твайго прадзеда дапамогуць даведацца фрагменты вашай агульнай біяграфіі. І так, не забывай запісваць вусныя гісторыі на дыктафон!

Вывучай сямейны архіў. Збірай старыя фатаграфіі (асабліва каштоўнымі выявяцца падпісаныя асобнікі), дамавыя кнігі, лісты, пасведчанні аб шлюбах і разводах, нараджэнні і смерці. Не абдзяляй увагай старыя канверты, паштоўкі, квіткі і маркі – нягеглая паперка можа стаць важнай часткай тваёй гісторыі. Усе знойдзеныя дакументы лепш адсканаваць і сабраць у адной папцы – асцярожнасць не бывае залішняй.

Таксама не забывай структураваць атрыманую інфармацыю – складай табліцы ў Excel і Google Sheet, рабі нататкі ў тэлефоне, запісвай дадзеныя ў любімы нататнік – арганізуй усё такім чынам, каб знойдзеныя табой дадзеныя не адправіліся ў нябыт.

Помні, што патрэбныя дакументы могуць ляжаць не ў тваёй шафе, а на паддашку твайго лецішча, у пісьмовым стале твайго стрыечнага дзядзькі або ў найбліжэйшым ЗАГСе, – праверыць трэба.

З сабранай інфармацыяй можна падымаць больш сур'ёзныя дакументы, фатаграфіі і метрыкі – за гэтым трэба адпраўляцца ў архіў.

 

Стоп, а я не магу проста прагугліць неабходную інфармацыю?

Калі ў тваіх продкаў няма каго-небудзь з роду Ягелонаў або Панятоўскіх, то пошукавы запыт у духу імя / прозвішча / імя па бацьку не дасць асаблівых вынікаў. Аднак ты можаш скарыстацца рознымі міжнароднымі сэрвісамі, створанымі для аднаўлення генеалагічнага дрэва.

Існуе мноства парталаў, якія дазваляюць знаходзіць сваякоў з дапамогай алічбаваных метрычных кніг, царкоўных запісаў, перапісаў насельніцтва і спісаў пахаванняў:

– скарыстайся сайтамі MyHeritage.com i Familyspace.ru – там ты зможаш стварыць сваё генеалагічнае дрэва, выбудаваць радавыя галіны і знайсці супадзенні з дрэвамі іншых карыстальнікаў;

– калі ў пачатку ХХ стагоддзя твае сваякі адправіліся на заробкі ў ЗША, паспрабуй адшукаць звесткі пра іх дзейнасць на Ancestry.com;

– на прасторах FamilySearch.org ты зможаш адшукаць звесткі з метрычных кніг, якія клапатлівыя мармоны вывудзілі з беларускіх цэркваў і касцёлаў;

– у Google Books таксама можна адшукаць сканы дакументаў, у якіх могуць згадвацца твае патэнцыйныя сваякі;

– інфармацыю аб ахвярах Халакоста ты зможаш адшукаць на сайце цэнтра Яд Вашэм;

– сайты obd-memorial.ru, pamyat-naroda.ru i podvignaroda.ru карысныя ў тым выпадку, калі хто-небудзь з тваіх сваякоў удзельнічаў у Другой сусветнай або Савецка-фінскай вайне;

– калі твае продкі былі рускімі, то каштоўную інфармацыю ты можаш адшукаць на сайце «Усерасійскага Генеалагічнага дрэва»;

– калі ж яны былі габрэямі – на дапамогу прыйдзе партал «Jewish gen»;

– продкаў з Польшчы можна адшукаць у архівах сэрвісу «Szukaj w Archiwach» або на сайце «Archiwum Zabużańskie»;

– аб ахвярах рэпрэсій ты зможаш даведацца ў базе дадзеных «Ахвяры палітычнага тэрору ў СССР», на сайце «Асабістая справа кожнага» і ў базе дадзеных праекта «Апошнi адрас»;

– патрэбная інфармацыя можа хавацца ў віртуальных нетрах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.

Помні аб тым, што з-за пастаяннай транслітарацыі прозвішча тваіх продкаў магло змяніцца – спрабуй уводзіць розныя варыянты лацінкай, кірыліцай і беларускай лацінкай.

Трэба быць уважлівым(-ай) з датамі нараджэння – замест іх могуць быць запісаныя даты хрышчэння.

Таксама варта быць гатовым(-ай) да таго, што пошукі, праведзеныя на вышэйпералічаных сайтах, не дадуць вынікаў – менавіта ў такіх выпадках варта звяртацца ў архіў.

 

А які архіў мне выбраць? 

У Беларусі знайсці звесткі пра сваіх продкаў можна ў двух архіўных установах: у Нацыянальным гістарычным архіве Горадні і ў сталічным Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі.

Першы архіў утрымлівае дакументы па тэрыторыі Гарадзенскай губерні, другі – матэрыялы па тэрыторыі Віцебскай, Магілёўскай і Менскай губерняў, а таксама па Вілейскім і Дзісненскім паветах.

 

Усе патрэбныя дакументы сабраны – як трапіць у архіў? 

Для пачатку трэба напісаць заяву на імя дырэктара архіва – узор можна знайсці на сайце Нацыянальнага гістарычнага архіва.

Гэтая заява разглядаецца на працягу некалькіх дзён, пасля чаго перадаецца ў чытальную залу, куды трэба прыйсці з пашпартам і фатаграфіяй для афармлення чытацкага білета.

Паказвай чытацкі білет на ўваходзе ў залу і працуй у спакойнай абстаноўцы.

 

За працу ў архіве прыйдзецца плаціць?

 Не, працаваць у чытальнай зале ты можаш бясплатна, аднак за капіяванне матэрыялаў і заказную кансультацыю давядзецца аддаць сімвалічную суму.

 

У архіве горы рарытэтных дакументаў – з чаго мне пачаць свае пошукі?

Пазнаёмся з навукова-даведачным апаратам архіва – з ім ты не заблукаеш у гістарычным лабірынце і знойдзеш тыя фонды, у якіх могуць хавацца патрэбныя табе дакументы.

Калі знойдзеш патрэбны фонд, афармляй заказ на бланку, які табе выдадуць у чытальнай зале, з указаннем нумара фонду, вопісу і справы, – неабходныя дакументы табе даставяць на наступны дзень.

 

А дзесьці, акрамя Нацыянальнага архіва, можна знайсці падобныя дакументы?

Калі ў тваіх продкаў было крымінальнае мінулае, ты можаш даследаваць архівы КДБ – там можна атрымаць пратаколы допытаў і паглядзець матэрыялы спраў.

Як і ў выпадку з Нацыянальным архівам, тут прыйдзецца пісаць заяву – да таго ж зрабіць гэта можа толькі прамы(-ая) сваяк(-чка) таго, пра каго запытваецца інфармацыя, або яго/яе прадстаўнік па даверанасці.

Увага: адзін запыт у Камітэт дзяржаўнай бяспекі абыдзецца ў 26 BYN.

 

У мяне ёсць грошы, але зусім няма часу – хто зможа зрабіць за мяне ўсю працу па пошуках?

У тым жа Нацыянальным гістарычным архіве і яго філіяле ў Горадні пры перадаплаце ў 288 BYN архівісты адновяць адну галіну твайго сямейнага дрэва за суму да 1 440 BYN.

Па нормах генеалагічнае даследаванне доўжыцца не больш за 30 дзён – у выніку ты атрымаеш архіўную даведку ўстаноўленага ўзору, куды будуць уключаны вытрымкі з дакументаў, у якіх маюцца звесткі аб запытаных асобах і іх продкаў па мужчынскай лініі.

Таксама ты можаш звярнуцца ў праект VEHA, які правядзе інтэрв'ю з усімі членамі тваёй сям'і, запіша метрычныя дадзеныя ўсіх сваякоў і ператворыць знойдзеныя табой фатаграфіі ў друкаваную кнігу з гісторыямі твайго роду. Заплаціць за такую працу прыйдзецца як мінімум 1500 BYN.

 

Я сабраў(-ла) акіян інфармацыі – як мне стварыць генеалагічнае дрэва?

Існуе мноства рознакалібернымі сэрвісаў, у якіх можна візуалізаваць свой радавод – «Дрэва жыцця», «Family Tree Builder», «Geni», «GenoPro».

Са схематычным дрэвам можна звярнуцца да дызайнераў – яны створаць паўнавартасную карціну, годную самай раскошнай залы.

 

 

За дапамогу ў складанні матэрыялу дзякуем Лесі Пчолцы, арганізатарцы праекта VEHA, які, дарэчы, нядаўна заняў другое месца ў намінацыі «Выстава/праект года» ў рамках Прэміі Бюро «Месяца фатаграфіі ў Мінску».

Iлюстрацыя by Sheeborshee

КАМЕНТАРЫ (1)

Чытач
Чытач | 24.03.2018 17:21

Яшчэ ёсць:
www.nobility.by/forum форум былога згуртавання шляхты
helper.archonline.by пошук вёсак і мястэчак у Беларусі
www.radzima.net адміністрацыйны падзел Расыйскай імперыі, ВКЛ, з картамі

КАМЕНТАВАЦЬ