Постаці «Лістапада»

Як быць экспертамі ў кіно і жыць у краіне, дзе няма буйных кінапраектаў? Як арганізоўваць фестываль кінамастацтва, нягледзячы на фінансавыя цяжкасці, і з кожным годам набіраць абароты? Напярэдадні 23-й эдыцыі «Лістапада» мы пагутарылі з камандай арганізатараў, каб даведацца, хто стаіць за буйнейшым кінаівэнтам у краіне.

 

 

З кім гутарым?

 

Ігар Сукманаў – дырэктар праграм гульнявога кіно, дырэктар конкурсу фільмаў для дзіцячай і юнацкай аўдыторыі «Лістападзік»

Ірына Дзям’янава – дырэктарка праграм дакументальнага кіно

Аляксандра Макарэвіч – памочніца дырэктара праграм гульнявога кіно

Вольга Рудак – памочніца дырэктаркі праграм дакументальнага кіно

 

 

Як вы трапілі ў каманду «Лістапада»?

  Ірына Дзям’янава: Я не памятаю дакладна калі, але з «Лістападам» я пачала працаваць у якасці чальца прафесійнага журы кінематаграфістаў. Тагачасная дырэктарка фестывалю Валянціна Сцяпанава прапанавала дадаць да праграмы конкурс негульнявога кіно – і мы пачалі. Вырашылі адразу паказаць пару дакументальных фільмаў для вузкага кола – тады гэта былі нашыя сябры-кінематаграфісты з піцерскага фестывалю «Послание к человеку». Гэтыя паказы не былі звышпаспяховымі, але пэўную ўвагу кіношнай супольнасці да сябе прыцягнулі.

Канешне, цяпер я разумею, што арганізацыя была даволі наіўнай: паказы ў маленькіх залах на 30-50 чалавек, фільмы круціліся з DVD, але намі кіраваў тады вялікі энтузіязм! У некаторых момантах мне сёння не хапае гэтай камернасці, але ўсё кампенсуецца ўзроўнем фільмаў, якія мы дэманструем сёння.

  Ігар Сукманаў: Для мяне «Лістапад» – натуральны працяг майго жыццёвага шляху, бо з любоўю да кіно я нарадзіўся. Я памятаю першы фестываль, які я наведаў: гэта быў прывоз фільмаў Маскоўскага кінафестывалю ў Менск у 1981 годзе. Я сябе яшчэ не так добра ўсведамляў, але гэтую падзею памятаю добра. Пасля я атрымаў журналісцкую адукацыю, скончыў ВГІК, працаваў валанцёрам на кінафестывалях у Маскве і Сан-Францыска. С 2003 пачаў штогод, забіваючы на працу, ездзіць на Канскі кінафестываль, і гэта было фантастычна: кожны вечар я ішоў амаль дзве гадзіны пешшу з паказаў да таго мястэчка, дзе жыў. Ідзеш, увесь захоплены, ва ўражаннях ад убачанага, а вакол – мора, Каны.

Мая гісторыя з «Лістападам» пачалася яшчэ з ВГІКаўскай тусоўкі. Разам са мной у Маскве вучыўся адзін з пачынальнікаў фестывалю Сяргей Арцімовіч. Часам мы проста сядзелі і абмяркоўвалі ідэю стварэння тыдня кіно ў Беларусі. Гэтая ідэя нарадзілася з-за сітуацыі, якая склалася тады ў грамадстве. З-за таго, што мы перасталі быць адзінай дзяржавай, сістэма кінапракату была проста разваленая, як і ўсё астатняе, а гэта значыла, што да беларускага гледача не даходзілі фільмы нават улюбёных і вядомых Данэлія, Разанава ці Кіры Муратавай. Хочацца верыць, што ў складаныя 90-я «Лістапад» стаў часткай культуры, адукацыі, асветы, нават душэўнай цеплыні, якой не хапала людзям.

З фестывалем я быў звязаны ўвесь час яго існавання, але, так бы мовіць, афіцыйную супрацу мы пачалі з 2010 года, калі я пачаў цалкам працаваць на ім.

«Ведаеце, Вольга, гэта складаная праца, часам людзі плачуць тут»

Я намагаюся рабіць фестываль лепей, хоць мы ніколі не марым і не параўноўваем сябе з Канамі ці Венецыяй, бо гэта ўтопія, хай сабе і прыгожая. Наш інтарэс – хутчэй, паказаць людзям і паглядзець самім, якімі шляхамі развіваецца кінематограф краін, якія яшчэ дваццаць гадоў таму былі адзіным цэлым. Але істотна, што фестываль – гэта не пра ідэалогію, а пра мастацтва, таму нас цікавяць не палітычныя маніфесты, а мова кіно.

  Аляксандра Макарэвіч: Я пачала працу ў камандзе «Арт-карпарэйшн» (дырэкцыя «Лістапада») тры гады таму ў якасці, як ні дзіўна, юрысткі, а ўжо праз два гады трапіла ў дырэкцыю «Лістапада», прычым даволі выпадкова. На той момант я ведала толькі Ігара, уласна, які не ведаў мяне. Яшчэ задоўга да гэтага я хадзіла да яго на лекцыі па гісторыі кіно, але нават падумаць не магла, што калісьці буду працаваць яго памочніцай.

Некаторы час я правяла ў Францыі, дзе ў мяне былі знаёмыя, што займаліся арганізацыяй кінаівэнтаў, і тады яны мне падаваліся крыху хворымі на галаву, гэткімі летуценнымі фантазёрамі. Таму, канешне, уявіць сябе за такім заняткам мне было складана.

Але прайшоў нейкі час, мяне гэта зацягнула, і калі ў гэтым годзе мне прапанавалі дапамагаць Ігару, я пагадзілася. Мае знаёмыя, чуючы пра мой занятак, кажуць, што быць у камандзе арганізатараў кінафестывалю – гэта праца мары. Хацелася б перадаць ім прывітанне а чацвёртай раніцы, калі я звычайна кладуся спаць.

  Вольга Рудак: Я найшла сваю працу па аб’яўцы ў фэйсбуку. Здаецца, быў пост пра пошук людзей на некалькі пазіцый, у тым ліку на пазіцыю памочніцы праграмнага дырэктара негульнявога кіно. Памятаю, як напісала Ірыне Мікалаеўне велізарны ліст, дзе распавядала пра сябе і свой досвед працы. Потым на размове з дырэкцыяй мне казалі: «Ведаеце, Вольга, гэта складаная праца, часам людзі плачуць тут». Тады я яшчэ была на пятым курсе, і першы год мне насамрэч падаўся жудасным і складаным. Але гэта зацягвае і ўсё кампенсуецца задавальненнем, якое атрымліваеш, калі запрошаныя табой госці прыязджаюць і калі ўсе твае сябры становяцца экспертамі дакументальнага кіно.

 

 

 

 

Як вы спраўляецеся з недахопам грошай?

Грамадскі рэзананс летам выклікала навіна пра тое, што «Лістападу» не стае фінансавання з-за адмовы галоўнага спонсара «Беларуськалія», які ў гэтым годзе аддаў перавагу «Славянскаму базару ў Віцебску».

  Ірына: Так, мы разумеем, што правесці фестываль – гэта дорага. Так, мы разумеем, што краіна нашая – не самая багатая і вялікая, але мы таксама разумеем, наколькі «Лістапад» неабходны Беларусі. У Андрэя Платонава адзін герой казаў: «Без меня народ неполный», дык вось для мяне нацыянальная культура няпоўная без гэтага фестывалю.

«Тут ужо пытанне нацыянальнай бяспекі, калі хочаце: гэта не пра танкі ці БелАЗы, але пра адчуванне нацыянальнай культуры»

Тут ужо пытанне нацыянальнай бяспекі, калі хочаце: гэта не пра танкі ці БелАЗы, але пра адчуванне нацыянальнай культуры, пра тыя пачуцці, якія фармуюцца ўнутры кожнага жыхара гэтай краіны, на што непасрэдна ўплывае «Лістапад».

  Ігар: Усе фестывалі свету рана ці позна сутыкаюцца з праблемай фінансавання, мы не першыя. Тут асноўная складанасць – наладзіць арганізацыйны працэс. Для таго каб правесці тыднёвы фестываль, патрэбная доўгая і каласальная праца. «Лістапад» – гэта не лакальнае свята кіно, а з’ява, якая фармуе знешні імідж краіны. Праз «Лістапад» пра Беларусь дазналася шмат замежнікаў, прафесіяналаў і спецыялістаў, ад меркавання якіх шмат што залежыць у свеце цалкам.

Калі мы і найдалей хочам прывозіць да сябе выбітных асобаў у кіно, знаёміць з імі беларускую публіку, варта прыкладаць усе высілкі і шукаць усе шляхі, каб праводзіць гэты фестываль. Грошы тут – не апошні пункт, таму што ўжо ўвесну трэба мець гарант, што восенню мы зможам зладзіць фестываль. Таму, канешне, у гэтым годзе было складана: не хочацца перад усімі партнёрамі выглядаць як пустазвоны. Але такія складанасці даюць новы стымул: хочацца даказаць, што мэты, дзеля якіх робіцца «Лістапад», – не пустыя, яны высокія і патрэбныя нашаму грамадству. Донары ж павінны разумець, што ўкладаюць у будучыню.

 

 

 

 

Чаго чакаць на «Лістападзе»-2016?

  Вольга: З 2012 года мы праводзім конкурс нацыянальных кінашкол. Гэта цікавая канцэпцыя, бо такая фармулёўка конкурсу дазваляе сканцэнтраваць увагу гледачоў на рысах творчасці майстроў розных краін, а самім творцам – дазнацца пра досвед адно аднога. Цалкам конкурс хутчэй нагадвае вялікі майстар-клас: ён доўжыцца тры дні, большасць часу якіх усе ўдзельнікі і аўтары работ праводзяць разам для супольнай працы.

У гэтым годзе будуць прадстаўнікі Беларусі, Расіі, Украіны, Ізраіля. Вылучыць фаварытаў тут складана: па сутнасці, фестываль і ёсць дэманстрацыя лепшага, мы робім вытрымку, неабходны мінімум таго, што трэба паглядзець.

  Ірына: Цікавая частка фестывалю – пазаконкурсная праграма «ПостДок». Дакументальнае кіно дужа змянілася за апошні час з-за парушэння межаў паміж гульнявым і негульнявым кіно. Праграма «ПостДок» – хутчэй пра гэта, тут больш важна аўтарскае бачанне, гэта, так скажам, некласічнае дакументальнае кіно.

  Аляксандра: Неад’емны элемент праграмы «Лістапада» – конкурс дзіцячага і юнацкага кіно «Лістападзік». У гэтым годзе мы хочам адысці ад класічнага разумення дзіцячага кіно і ў межах конкурсу паказаць нават крыху правакацыйныя фільмы. Мы хочам зрабіць большы акцэнт на юнацкае кіно і зламаць стэрэатып пра тое, што дзіцячае кіно – гэта заўсёды нешта святочнае, добрае, мульцяшнае. Насамрэч жыццё маладзёнаў, юнакоў часта нашмат больш складанае, яны нават самі сябе часам не разумеюць. Сваёй праграмай мы хочам іх падтрымаць і ў тым ліку паказаць астатнім, якім складаным можа быць унутраны свет дзіцёнка ці падлетка.

«У гэтым годзе мы хочам адысці ад класічнага разумення дзіцячага кіно, і ў межах конкурсу будуць паказаныя нават крыху правакацыйныя фільмы»

  Ігар: Часткай сёлетняга «Лістапада» стане «Індустрыяльная праграма» – форум прафесіяналаў у сферы кіно. Відавочна, што Беларусь нельга назваць краінай буйной і развітай кінаіндустрыі. Гэта звязана ў тым ліку і з нашай гісторыяй, бо нават сучаснае беларускае кіно шмат у чым абапіраецца на савецкія традыцыі. Таму ў «Лістапада» ёсць і яшчэ адна важная задача – кансалідацыя намаганняў усіх удзельнікаў беларускага кінапрацэсу. Гэта дазволіць нам інтэгравацца ў сусветную супольнасць хаця б у сферы кіно.

  Ірына: Крызіс у беларускім кіно дасягнуў свайго піку. Бо, як у Шэкспіра, «прервалась связь времён». На студыях цяпер ужо не працуюць мэтры, сапраўдныя майстры. Таму шлях выратавання – за моладдзю. Гэта даволі рызыкоўны шлях, бо ў маладых мала досведу, але шмат жадання, а для мастацтва гэта істотна. Мы лічым, што гэты запал можа выратаваць кінаіндустрыю краіны.

«Індустрыяльная праграма» створана якраз для таго. Там госці фестывалю змогуць сустрэцца з маладымі беларускімі творцамі, пракансультаваць іх. Гэта будзе, як мы кажам, «сцэнарнае сватаўство»: мы дапаможам аўтарам і прафесіяналам знайсці адно аднаго.

 

XXXIII Міжнародны мінскі кінафестываль «Лістапад» пройдзе з 4 па 11 лістапада. Праграму фестывалю шукай на сайце.   
 
 
Фота by Караліна Палякова, фота на галоўнай sputnik.by

 


КАМЕНТАРЫ (1)

Zap4ick | 2016-10-25 12:51:56

"Наш інтарэс – хутчэй, паказаць людзям і паглядзець самім, якімі шляхамі развіваецца кінематограф краін, якія яшчэ дваццаць гадоў таму былі адзіным цэлым. "

ээээ... нешта, дзякуй, богу, ня толькі з СНД фільмы на Лістападзе ідуць.

КАМЕНТАВАЦЬ