Пяць лепшых тэкстаў пра фемінізм

На выпадак кепскага надвор'я сабралі кніжную паліцу для займальнага чытання. Распыталі пяць феміністак, што пачытаць пра бізнэс, цялеснасць ды мастацтва. Выйшла падборка тэкстаў, якія жанчыны пішуць пра жанчын і для жанчын. Але чытаць можна ўсім!

 

Антаніна Сцебур

даследчыца і куратарка, прадстаўніца ініцыятывы #дамаудобнаявбыту

Лінда Нохлін «Чаму не было вялікіх мастачак?»

 

Для нашай ініцыятывы #дамаудобнаявбыту кананічнай і вельмі важнай з'яўляецца праца амерыканскай даследчыцы Лінды Нохлін «Чаму не было вялікіх мастачак?», напісаная ў 1971 годзе.

Да гэтага часу ў пытаннях роўнасці мужчыны і жанчыны ўзнікае адзін і той жа аргумент, які ўмоўна можна пазначыць так: «Ну і назавіце мне вялікіх жанчын-мастачак, даследчыц, навукоўцаў» і далей па спісе. Важна, што Лінда Нохлін, звяртаючыся да гэтага пытання, зыходзіць з традыцыйнага адказу: такіх жанчын не было, таму што сапраўдным мастаком мог быць толькі белы мужчына-еўрапеец. Яна старанна даследуе сістэму адукацыі і эканамічныя, палітычныя, сацыялагічныя перадумовы. Напрыклад, яна паказала, што забарона на маляванне аголенай натуры для мастачак закрывала ім шлях да паўнавартаснай адукацыі і рэалізацыі ў прафесіі.

Наогул гэтая невялікая праца важная не толькі для свету мастацтва. Яна паказвае, што традыцыйнае пытанне «Чаму ў гісторыі не было ці няма да гэтага часу жанчын у тых ці іншых сферах?» варта разглядаць не проста ў лоб, трэба аналізаваць існуючую структуру ўлады і функцыянаванне сацыяльных інстытутаў.

Як пісала сама Лінда Нохлін, «пытанне пра роўнасць жанчын – у мастацтве або ў любой іншай вобласці – гэта пытанне не пра параўнальную прыхільнасць або супрацьдзеянне асобных мужчын і не пра веру або не веру ў сябе асобных жанчын, але хутчэй пра саму прыроду нашых інстытуцыйных структур і пра той светапогляд, які яны навязваюць звязаным з імі людзям».

 

 

Вольга Ланеўская

трэнерка па самаабароне і асертыўнасці для жанчын і дзяўчынак Wen-Do (ГА «Радзіслава»)

 

Іў Энцлер «Выдатнае цела»

 

Іў Энцлер – гэта пісьменніца і драматургіня, якая закранае ў сваёй творчасці тэму фемінізму і вызвалення жанчын. Адзін з самых яе знакамітых твораў – «Маналогі вагіны», якія я таксама раю прачытаць, але цяпер я б хацела парэкамендаваць «Выдатнае цела».

«У разгар вайны ў Іраку, падчас росквіту сусветнага тэрарызму, калі грамадзянскія свабоды вытанчаюцца, як азонавы пласт, калі кожная трэцяя жанчына згвалтаваная або збітая, які сэнс пісаць пра мой жывот?» Кніга пра цела і пра яго прыняцце альбо непрыняцце, пра «дасканаласць», якой не існуе, і пра нестабільнасць у свеце як нашага цела, так і ўсяго астатняга. Пра тое, што дае нам наша цела, навошта мы яго выкарыстоўваем і якім яно павінна / можа быць для нас, а потым ужо для ўсіх астатніх.

Энцлер наведала многія краіны свету і камунікавала з жанчынамі з розных супольнасцяў, але прыйшла да высновы, што многіх з іх аб'ядноўвае адно: імкненне да прыдуманага капіталістычным светам ідэалу – плоскага жывата. Аўтарка апісвае ўспрыманне цела скрозь прызму свайго досведу, яна кажа: «Любі сваё цела, хопіць яго чыніць. Яно ніколі не ламалася». Думаю, гэтая кніга – добры старт да разумення свайго арганізма і думак ды гармоніі з імі. Рэкамендую прачытаць усім тым, хто яшчэ сумняваецца, што цела не ўплывае на ўзровень упэўненасці і любові да сябе і на тое, ці будзе нас шанаваць і паважаць гэты свет.

 

 

Юлія Малькова

заснавальніца праекта для прадпрымальніц ProWomen By і праекта Botanika, Амбасадарка Сусветнага дня жаночага прадпрымальніцтва ў Беларусі

Шэрыл Сэндберг «Не бойся дзейнічаць. Жанчына, праца і воля да лідарства»

 

«Папрасіце мужчыну растлумачыць, як ён дамогся поспеху, і ён, хутчэй за ўсё, стане казаць пра ўласныя таленты і ўменні. Задайце тое ж пытанне жанчыне, і яна, верагодна, патлумачыць свой поспех вонкавымі фактарамі». Як чалавек, які мае дачыненне да развіцця жаночага прадпрымальніцтва, я не магла прайсці міма кнігі Шэрыл Сэндберг. Шэрыл уваходзіць у раду дырэктараў Facebook, Walt Disney, Starbucks. Распавядаючы сваю гісторыю, яна падымае важныя праблемы, з якімі можа сутыкнуцца жанчына, што прэтэндуе на кіруючыя пазіцыі: кар'ера і нараджэнне дзяцей, няўпэўненасць у сабе, незадавальненне з боку навакольных і гэтак далей.

Хоць кніга і пабудаваная на асабістай гісторыі Шэрыл, з яе можна даведацца пра існуючыя гендарныя стэрэатыпы і пра несправядлівасць у адносінах да жанчын, якая пануе ў свеце вялікіх карпарацый. Асаблівую каштоўнасць уяўляе вялікі спіс спасылак на розныя даследаванні ў канцы кнігі.

Шэрыл заклікае жанчын настойлівей дамагацца лідарскіх пазіцый, не адмаўляцца ад кар'еры з нараджэннем дзіцяці, будаваць партнёрскія адносіны ў сям'і. Галоўнае пытанне, якое яна прапануе задаць сабе для пачатку: «Што б я зрабіла, калі б не баялася?»

 

 

Алена Агарэлышава

кіраўніца канцэнтрацыі «Гендарныя даследаванні» ECLAB, каардынатарка Community Centre для ЛГБТ-людзей і іх блізкіх.

 

Маргарэт Этвуд, «Аповед служанкі»

 

Гэтая кніга дазваляе разабрацца, як працуе патрыярхальнае грамадства. Каму належыць праславутая ўлада і чаму ў гэтым утрыраваным патрыярхальным свеце дрэнна як мужчынам, так і жанчынам – але дрэнна па-рознаму. Гэтая кніга на прыкладах паказвае, чаму гендарная роўнасць – гэта заўсёды пра працэс i нiколi пра вынік.

Карыстаючыся прыкладам з кнігі, роўнасці «ўжо даўно дасягнулі і няма чаго пра гэта казаць», а потым ты не можаш карыстацца сваімі грашыма, цябе звальняюць з працы і адбіраюць дзяцей. Паралелі з Беларуссю прасачыце самі.

Я рэкамендую менавіта кнігу, а не серыял. Чытаючы кнігу, можна наглядна прасачыць паралелі з рэальнасцю. Ёсць магчымасць смакаваць асобныя фразы і супастаўляць іх з сюжэтамі, якія бачыш у сваёй штодзённасці. Я чытала на рускай, і пераклад вельмі і вельмі добры. Карціны фільма настолькі гіпертрафавана яркія і эмацыйныя, што нараджаюць адчуванне поўнай нерэальнасці таго, што адбываецца. Можа скласціся адчуванне, што гэта чарговая фантастыка, якая не мае нічога агульнага з рэальнасцю.

 

 

Аляксандра Дзікан

дырэктарка «Цэнтра па прасоўванні правоў жанчын – Яе правы»

Юлія Лапіна «Цела, ежа, сэкс і трывога: што турбуе сучасную жанчыну»

 

Кніга падымае актуальныя праблемы, якія ўсіх хвалююць, але па іроніі амаль не знаходзяць выйсця ў публічнае поле. Сучасная псіхалагіня Юлія Лапіна вывучае, як уладкаваныя патрабаванні, што прад'яўляюцца сучасным жанчынам у сферы цела і сэксуальнасці, і расплюшчвае вочы на тое, як практыкі, што сталі нам звыклымі, навязаў нам капіталізм.

Кніга мякка падштурхоўвае адкінуць паніку і ўсякія спробы пастаянна імкнуцца да стандартаў, што ўвесь час мяняюцца. Замест гэтага прапануецца прыслухацца да сябе, знайсці самасць.

Важная перавага менавіта гэтай кнігі ў тым, што яна напісана расійскай даследчыцай, а гэта значыць дзве рэчы. Па-першае, аўтарка ўлічыла асаблівасці кантэксту СНД, дзе дыскурсы, напрыклад у полі сэксуальнасці, часта супярэчаць адзін аднаму. Па-другое, важныя выказванні робяцца тактоўна і акуратна, каб нават кансерватыўныя людзі з цікаўнасцю дачыталі да канца. Акрамя таго, аўтарка інтэнсіўна працавала з людзьмі з разладам харчовых паводзінаў, таму главы, прысвечаныя тэрору ўласнага цела, атрымаліся асабліва пранікнёнымі.

Гэта базавая кніга для сучасных дзяўчат і жанчын, якая стане добрай падтрымкай на шляху здабыцця спакою і збавення ад залішніх трывог пра ўласнае цела. Больш за тое, рэкамендую да чытання дзяўчынкам-падлеткам – дапаможа пазбегнуць шматлікіх праблем.

КАМЕНТАРЫ (1)

Алена
Алена | 24.09.2018 14:06

*найлепшых
(ступені параўнання)

КАМЕНТАВАЦЬ