«Не трэба больш музыкі»: інтэрв’ю з Марцінам Шутлерам

 

Запрошаны на міжнародны творчы праект Artemp Academy ў Менск, нямецкі кампазітар і перформер Martin Schüttler расказаў Першаку, чаму ён не хоча ствараць больш музыкі, як раздражненне прымушае думаць нестандартна, чаму размовы пра музыку – поўнае глупства і ці можна твітнуць абдымкі.

 

 Марцін Шутлер   – кампазітар і перформер, які жыве ў Берліне і Штутгарце. Ён піша музыку для сольных і камерных ансамбляў, хору, аркестра, стварае жывую электроніку і магнітафонную музыку, робіць гукавыя інсталяцыі, медыямастацтва, музыку для тэатра, кіно і танцаў. Творы Марціна выконваліся вядомымі музыкантамі і ансамблямі, такімі як Ensemble Modern, Asamisimasa, Musikfabrik, SWR Vokalensemble, Nadar Ensemble, Ictus і hr-Sinfonieorchester Frankfurt. У 2005 годзе ён заснаваў платформу сучаснай музыкі stock11, а з 2014 года навучае музычнай кампазіцыі ва Універсітэце музыкі і выканальніцкіх мастацтваў у Штутгарце. На працягу Artemp Academy Шутлер курыраваў шэсць маладых кампазітараў і напрыканцы праекта выканаў свае творы «Marion» і «Schöner Leben 3».

 

 

«Немагчыма заўсёды быць арыгінальным, але як творца я не хачу быць брэндам»

Гультай

– У асноўным я граў тое, што прыходзіла мне ў галаву. Насамрэч я ленаваўся практыкаваць увесь час. Ну, я рабіў гэта таксама – граў шмат гістарычнай музыкі, але ў асноўным імправізаваў, за чым пайшло: «Окей, цяпер я павінен гэта запісаць». Гэта адбылося натуральна для мяне – быць кампазітарам, бо вынаходніцтва было па маёй частцы. Але, можа, гэта таму, што я быў надта гультаяваты, каб рэпетаваць: калі гэта мая музыка, я вырашаю, што мне практыкаваць.

 

Не паўтарацца

– Самае важнае для мяне – не паўтарацца. Вядома, немагчыма заўсёды быць арыгінальным, але як творца я не хачу быць брэндам. Кажучы «паўтарацца», я маю на ўвазе ўвесь час працаваць над аднымі і тымі ж тэмамі, пытаннямі. Кожны новы праект, над якім я працую, павінен мець выклік. Напрыклад, цяпер мяне цікавяць такія пытанні: чым можа быць музыка па-за існуючымі формамі; ці існуе від музычнага мастацтва, які можа сказаць нешта пра наш свет і грамадства толькі пры дапамозе гуку?

 

 

Давайце пагаворым пра музыку

– Ведаеш, людзі любяць размаўляць пра музыку. І, я думаю, яны любяць размаўляць пра яе, таму што гэта немагчыма. Гэта тое, што яны ўвесь час спрабуюць, спрабуюць і спрабуюць рабіць. Тады ты нарэшце кажаш: «Добра, проста паслухай гэта, каб зразумець!» Так, музыка можа расказаць нешта, але гэта іншая разнавіднасць ведаў, у адрозненне, скажам, ад філасофіі. Ты не можаш выразіць яе словамі, быць дакладным і зразумець прамы сэнс, але можаш зразумець нешта паміж мысленнем і пачуццём. Ты слухаеш улюбёную музыку і адчуваеш шмат рэчаў, бо цікавая музыка мае ўласны набор пачуццяў, якія могуць быць справакаваныя ў слухача, яна шматмерная.

 

Па-за разумением

– Час ад часу я тлумачу свае творы публіцы, але мне не хочацца казаць шмат перад канцэртам. Я заўсёды імкнуся пісаць музыку, якая не патрабуе спецыяльнага бэкграўнду, каб быць зразумелай. Ты можаш не мець музычнай адукацыі, але ў цябе заўсёды ёсць вопыт слухача – значна важнейшы. Ты і так можаш адчуць музыку, але наўрад ці зможаш дакладна выказаць свае пачуцці словам, бо калі ты сутыкаешся з мастацтвам, нешта змяняецца ў табе – нават калі ты гэтага не разумееш.

Я абсалютна ўпэўнены, што твор мастацтва цікавы толькі тады, калі існуюць яго розныя інтэрпрэтацыі. Ты заўсёды можаш сказаць, што «гэта не мой твор мастацтва», «ён мне не даспадобы». Кожны можа мець свой пункт гледжання на твор мастацтва або музыку – але сама музыка не выпадковая. Яна мае кірунак і не дае адназначнага адказу.

«Ты можаш не мець музычнай адукацыі, але ў цябе заўсёды ёсць вопыт слухача – значна важнейшы»

Быць разам

– Перформанс, які я планую на наступны год, такі: удзельнікаў будзе мала, каля 20 чалавек, і да канцэрта яны раскажуць нам пра свае самыя важныя музычныя вопыты. Потым 6 спевакоў – 3 мужчыны і 3 жанчыны – пераасэнсуюць і сінтэзуюць густы публікі ў свае спевы. Сцэны не будзе: спевакі і гледачы будуць змяшаныя, усе блізка адно да аднаго.

Падчас працы над гэтым перформансам я хачу даведацца больш пра чалавека і важнасць музыкі як сацыяльнага вопыту. Гэта як знайсці гук для пэўнай групы людзей у дадзены момант. У мінулым мы мелі толькі адзін спосаб атрымаць музыку – гэта спевы. Недарма людзі маюць музычныя рытуалы, падчас якіх утвараецца ўнікальны від сувязі.

 

 

«Я абсалютна ўпэўнены, што твор мастацтва цікавы толькі тады, калі існуюць яго розныя інтэрпрэтацыі»

Ты можаш мець больш прыгожае жыццё

– На мой погляд, у апошнія 2-3 гады праблема фэйкавых навінаў стала вельмі важнай. У мяне такое пачуццё, што сітуацыя становіцца ўсё горш і горш. Асабліва сёння, калі так шмат кантэнту ў інтэрнэце і ты не ведаеш, ці гэта рэальна і хто зрабіў гэтае відэа. Я разважаў на гэты конт у 2009 годзе, калі пісаў «Schöner Leben 3», што азначае «жыць больш прыгожа».

У «Schöner Leben 3» выканаўца грае на флейце ў святле неонавай лямпы, якая ўзмацняецца спецыяльным мікрафонам (для мяне гэта як дадатковая флейта). Я выкарыстоўваю шмат гукаў, падобных да флейты, так што цяжка сказаць, што выканаўца грае і ці грае ён наогул. Гэта падобна да міні-тэатра, дзе ты ні ў чым не ўпэўнены. Калі я пісаў гэтую музыку, адбылася Іранская рэвалюцыя – упершыню інтэрнэт стаў настолькі важным, а праз тры гады адбылася Персідская вясна, калі ўсё канчаткова перайшло ў Twitter. Я быў у шоку, і для мяне гэта стала пытаннем веры. Таму я вырашыў уставіць крыкі арабскіх выступоўцаў з відэа ў Facebook у сваю музыку, якія перабіваюць яе ўвесь час.

Як і маё жыццё, што было перапынена шумам з Twitter і Facebook.

 

Музыка і жыццё

– На маю думку, сучасная музыка мала звязана з паўсядзённым жыццём. Некаторыя кажуць, што музыка можа сказаць штосьці пра свет, але не наўпрост, неактыўна. Актыўна – значыць думаць пра праблему наўмысна. Канешне, мяне хвалюе, які музычны матэрыял я выкарыстоўваю, але я не зацікаўлены ў гэтым выключна. Рэальнасць і існуючыя праблемы з’яўляюцца маёй галоўнай матывацыяй і структурнымі ідэямі будучай музыкі. Я асабіста не зацікаўлены ў музыцы, зацыкленай толькі на сабе. Мяне цікавіць музыка як від мастацтва, якую нараджае паўсядзённы вопыт і якая можа патрапіць у канкрэтныя дыскусіі.

 

 

Занадта шмат музыкі

– Ёсць выраз, які я час ад часу паўтараю: кампазітар павінен каментаваць сучасныя рэаліі. Сёння ў нас тэрабайты розных гукаў у інтэрнэце, якія можна слухаць і пампаваць. У мяне няма адчування, што я павінен дадаць яшчэ больш музыкі да таго, што ўжо ёсць. Магчыма, візуальным мастакам таксама не хочацца ствараць больш фотаздымкаў. На мой погляд, сёння кампазітар павінен не ствараць больш музыкі, а хутчэй даваць арыентацыю ва ўжо існуючым гуку.

 

Доступ

– У Нямеччыне існуе вялікая група людзей, якая слухае авангардную музыку. Гэта, безумоўна, не самая папулярная музыка ў свеце, і ніколі ёй не будзе, але тое ж самае адбываецца з усім сучасным мастацтвам. Тут няма мас, і гэта абсалютна нармальна. Вядома, кожны раз я спадзяюся, што будзе больш людзей на канцэрце, але, магчыма, не так важна, каб усе хадзілі на такія падзеі. Больш важным для мяне з'яўляецца наяўнасць доступу да такога мастацтва, і калі ты вырашыў не ісці – гэта абсалютна нармальна. Калі ты любіш футбол і піва – выдатна, гэта тваё жыццё. Але калі ты не ведаеш пра існаванне такога мастацтва, не ведаеш пра магчымасць убачыць нешта падобнае – тады гэта становіцца праблемай.

 

 

«На жаль, многія людзі не лічаць раздражненне нечым станоўчым. Але гэта адна з лепшых рэчаў, што могуць здарыцца ў мастацтве»

Ода раздражненню

– На жаль, многія людзі не лічаць раздражненне нечым станоўчым. Але гэта адна з лепшых рэчаў, што могуць здарыцца ў мастацтве. Гэта выклік. Трэба нешта, каб выцягнуць цябе з твайго цёплага гаўна. Я ведаю, што гэта жорстка, правакацыйна, але мы бачым нешта іншае, што можа быць таксама верагодным. Я рады ведаць, што існуе музыка, якую я пішу раз-пораз, і што некаторыя людзі, слухаючы яе ўпершыню, раздражняюцца чымсьці, «што можна назваць музыкай». Гэта так адрозніваецца ад таго, што яны лічаць нармальным! Тады яны ўпершыню пачынаюць усведамляць абмежаванасць сваіх поглядаў.

Напрыклад, іспанскі нойз-музыка Mattin робіць зверскі шум нават на 1-1,5 гадзіны. Ён укладае велізарны палітычны кантэкст у свой шум і лічыць, што ён з'яўляецца адзіным спосабам пазбегнуць камерцыі ў музыцы, таму што гэта настолькі немеладычна.

 

Artemp Academy

– Мы сустрэліся з Марыяй у Штутгарце, дзе яна выконвала мой твор. Яна запрасіла мяне далучыцца да Artemp Academy, і гэта было абсалютна фантастычна. З ідэяй кожнага з шасці маладых кампазітараў я працаваў вельмі ўважліва, закранаючы ўсе магчымыя ўзроўні. Выдатна, што напрыканцы яны дэманстравалі свае новыя творы, над якімі працавалі на працягу тыдня. Выклікам тут стала адкрыццё новых дзвярэй, бачанне іншых спосабаў.

 

 

Калі ласка, не трэба помнікаў

– Я адчуў розніцу паміж еўрапейскімі і ўсходнімі кампазітарамі. Развіццё сучаснай музыкі за апошнія 50 гадоў (часам нават больш), што адбылося ў Злучаных Штатах і Заходняй Еўропе, невядомае тут. Калі ты хочаш быць творцам, ты павінен ведаць, што адбываецца ў свеце, што існуе, ты павінен мець да гэтага дачыненне ў той ці іншай форме. Творца павінен ведаць, што ён робіць, каб не трапляць у становішча, нібыта ён сляпы альбо глухі, нібыта ён ніколі не чуў пра гэта. Можна пабудаваць помнік, але гэта будзе без якога-небудзь эфекту – ён проста будзе стаяць, асобна ад грамадства і пытанняў сучаснасці.

«Мастак павінен ведаць, што ён робіць, каб не трапляць у становішча, нібыта ён сляпы альбо глухі, нібыта ён ніколі не чуў пра гэта»

Інтэрактыўная музыка

– Мастацтва становіцца ўсё больш і больш гнуткім, інтэрактыўным, перфарматыўным, мае рознае ўзаемадзеянне з аўдыторыяй – яно больш не статычнае. Гэта традыцыі 18-га стагоддзя, калі для арыстакратаў выступалі на сцэне музыкі. Але гэта не тып грамадства, у якім мы жывем цяпер, і я быў бы вельмі рады, каб больш людзей зразумела, што час змяніўся і нам патрэбныя розныя падыходы. Мы пастаянна ўзаемадзейнічаем анлайн, удзельнічаем, каментуем, але на канцэрце мы павінны проста сядзець і слухаць. Цяпер гэта не працуе. Надышоў час адлюстраваць рэчы, якія магчымыя і больш дарэчныя сёння.

 

Фота – Андрэй Калеснікаў і Кацярына Нікановіч

КАМЕНТАРЫ (0)

Каментаваць


Новые альбомы: Dlina Volny, BTS, Maluma и James Bay

Новые альбомы: Dlina Volny, BTS, Maluma и James Bay

Ирландский поп-панк, украинский фри-фолк, южнокорейский R&B и беларусский колдвейв – составили мультинациональный плейлист уходящей недели.

Открытое интервью с Александром Найденовым

Открытое интервью с Александром Найденовым

Программный директор радио Unistar – про устройство самой популярной станции, детальный портрет слушателя и наше национальное неумение ценить свое.

Рэпетыцыйныя кропкі Менска: частка першая

Рэпетыцыйныя кропкі Менска: частка першая

5 студый, адкуль пачнецца шлях да зладжанага гучання тваёй групы.

Альбомы недели: Little Big, Charlie Puth, Kosmonavt и Arctic Monkeys

Альбомы недели: Little Big, Charlie Puth, Kosmonavt и Arctic Monkeys

9 лучших альбомов недели: от космического беларусского релиза до перезалитой пластинки «мартышек».

У дарозе: інтэрв’ю і рэпорт з менскага аншлагу «Дай Дарогу!»

У дарозе: інтэрв’ю і рэпорт з менскага аншлагу «Дай Дарогу!»

Юра Стыльскі – пра новы альбом, магчымую сумеску з Нойзам і дваццацігоддзе гурта.

Плейлисты музыкантов: Петр Клюев

Плейлисты музыкантов: Петр Клюев

10 важных треков на все случаи жизни от клавишника и бэк-вокалиста группы «ЛСП» Пети Клюева.

Как образовался «СОЮЗ»?

Как образовался «СОЮЗ»?

Молодая минская супергруппа – о сотрудничестве с Иваном Дорном, дебютном альбоме и первобытных мотивах в музыке.

Презентация клипа: Rostany – F#ck Me Harder

Презентация клипа: Rostany – F#ck Me Harder

Гигантские кексы, фрактальная архитектура и гонка за самим собой – как трипануть в Амстердаме и не облажаться.

5 экспериментальных музыкантов Минска

5 экспериментальных музыкантов Минска

Дроун, эмбиент, нойз – кто пишет в Минске музыку, от которой можно наложить в штаны.