«Буду называць сябе on the ground артыстка»: інтэрв’ю з CHORNABROVA

«Адчуванне, калі ты ходзіш па сваім, але чужым месцы»

– У Польшчы я ўжо чатыры з паловай гады. Але не тое каб я хадзіла і ўсім казала: «Здрасьце, я мігрантка». Мне тут камфортна. Тут у мяне з’явілася сям’я, сабака. Мая жонка – полька, дома я размаўляю па-польску і, як бачна, ужо альбом напісала часткова па-польску. Варшава шмат у чым нагадвае мне Менск. Вядома, я не кажу пра фінансавы бок. Гэта і так усім зразумела: артысты і артысткі выжываюць, як толькі могуць.

Канцэпцыя альбома «M.I.L.A.» такая: маё альтэр-эга ходзіць па Варшаве, размаўляе з горадам, слухае галасы людзей, запісвае галасавухі, тэлефануе камусьці. У альбоме ёсць і мае сапраўдныя галасавыя паведамленні, якія я калісьці запісвала. Альбом не толькі пра беларусаў і беларусак, ён таксама і пра палякаў, якія жывуць у Лондане альбо ў Нямеччыне, пра любых іншых асоб, якія не жывуць у сваім родным горадзе.

«У альбоме ёсць і мае сапраўдныя галасавыя паведамленні, якія я калісьці запісвала»

Так ці інакш мы параўноўваем горад, у якім жывём цяпер, з тым, у якім жылі раней. Для мяне гэта Варшава і Менск. Для кагосьці можа быць Вільня і Горадня. Для кагосьці – Кіеў і Менск. Але гэтая гісторыя не толькі пра параўнанне Варшавы з Менскам, але менавіта пра адчуванне, якое нараджаецца, калі ты ходзіш па сваім, але чужым месцы.

Напрыклад, песня «Wisłoczanka», – пра Віслу, пра параўнанне Віслы і Свіслачы. Але ў іншых трэках няма прывязкі да спецыяльнага маршруту, хаця ў мяне ёсць асабістыя асацыяцыі з рознымі раёнамі.

«Усе прывыклі, што мы зручныя мігранты»

– Альбом «M.I.L.A.» не толькі пра прагулкі па Варшаве і тугу па Менску. Ён раскрывае ўсе падводныя камяні мігранцкага жыцця. Пра тое, наколькі свет можа быць непрыгожым і жорсткім да іншых, пра мізагінінны, расісцкі і ксенафобны свет. Альбом раскрывае гэтыя хібы чалавецтва.

Я раю слухаць альбом ад першай песні да апошняй – ад сонечнай, лёгкай Мілы, якая радуецца, што жыве ў Варшаве, што можна выпіць віна ў кавярні, – даходзіць да фіналу, дзе яна пачынае казаць тое, што рэальна думае, хаця баялася сказаць, бо яна мігрантка і яе могуць проста з краіны вытурыць альбо дэпартаваць.

Таму што ўсе прызвычаіліся, што мы, беларусы і беларускі, – зручныя мігранты, што мы не кажам пра тое, што нам нешта не падабаецца, што мы «белыя мігранты» – значыцца «добрыя мігранты». А ёсць «злыя мігранты» – гэта тыя, што на польска-беларускай мяжы, – ці «дрэнныя мігранты» – гэта тыя, што іншага колеру скуры.

Мы ж інтэлігентныя прыехалі, у нас ёсць вышэйшая адукацыя. Гэта ўсё так ці інакш раскрываецца ў альбоме і ў песнях. Таму я лічу, што ўжо дастаткова маўчаць па любых справах. Мы маем права мець права ў краіне, дзе мы зараз жывём. Мы таксама члянкіні грамадства, мы можам гаварыць. Таму гэты альбом напісаны менавіта двухмоўем, каб прамовіць і для сваіх, і для новых сваіх, якія не лічаць цябе сваёй. Хаця няма ніводнага чалавека на гэтай зямлі, хто не быў бы мігрантам. Калі хочаш – гэта твая бабуля, прабабуля, прапрабабуля. Няма ніводнага чалавека з «чыстай крывёю». І гэта таксама прамова менавіта мігранткі беларускай да як бы немігрантаў краіны, у якой мы зараз жывём.

«Няма ніводнага чалавека з “чыстай крывёю”»

«Чаму можна міксаваць карэйскую з англійскай, а польскую з беларускай – не?»

– Гэта мой чацвёрты альбом. Першыя два былі па-беларуску, трэці – па-англійску, ён выйшаў два гады таму. Пасля яго ў мяне здарыўся крызіс, быў моцны спад. У нейкі момант у 2025 годзе я проста адчапілася ад сябе і пачала пісаць так, як я думаю.

Я штодзённа размаўляю і па-польску, і па-беларуску, таму тэксты пачалі з’яўляцца ў галаве міксавана. І я падумала: чаму ў k-pop, напрыклад, можна міксаваць карэйскую з англійскай, а я не магу міксаваць дзве мовы, на якіх размаўляю штодзённа? Так я пачала пісаць тэксты на мяшанцы моў і перастала сябе стрымліваць. І неяк гэта вельмі лагічна і мякка выйшла.

Гэты альбом мы рабілі разам з маёй партнёркай: палова тэкстаў належыць мне, палова – ёй. Таму моўны мікс тут вельмі лагічны, адмаўляцца ад гэтага было б штучна і нават гвалтоўна.

«Пара ўжо ад**бацца ад сябе»

– У мяне была доўгая дэпрэсія, я праходзіла лячэнне. Не ведаю, ці можна сказаць, што я цалкам вылечылася, але прынамсі зноў пачала нешта пісаць. А яшчэ мне споўнілася 30, і я падумала: «Пара б ужо ад**бацца ад сябе».

Гэта быў вельмі цяжкі перыяд – не толькі ў музычнай творчасці. Было шмат працы, я амаль не бывала дома, пастаянна ездзіла на гастролі з тэатрам. Але я амаль нічога не памятаю з гэтых двух год жыцця. Краін было безліч, але з-за выгарання і дэпрэсіўных эпізодаў усё злілося ў адно. Для мяне еўрапейскія гарады сталі аднолькавымі – я нават не памятаю, дзе менавіта была.

Пра музыку тады гаворкі не ішло. Прачынаешся, граеш спектакль, кладзешся спаць. Новы горад – робіш тое ж самае. Два гады як суцэльны дзень сурка. І пры тым, што праектаў было шмат, гэта быў адзін з самых пладавітых перыядаў. Але калі казаць пра асабістую музычную творчасць, не было ані сілаў, ані жадання, ані думак нейкіх.

«Я занадта андэграўнд»

– Я абсалютна нікуды не ўлілася – ні ў беларускую, ні ў польскую сцэну. Усюды ёсць свае колы, свае людзі, якія прасоўваюць адно аднаго. І гэта нармальна: блізкія кантакты, узаемная падтрымка.

Сярод палякаў мяне пакуль проста не ведаюць. Сярод беларусаў – альбо не хочуць ведаць, альбо я занадта андэграўнд. Таму я не магу сказаць, што належу да нейкай тусоўкі.

У межах стыпендыі Gaude Polonia я рабіла даследаванне і пачала працу над спектаклем на тэму пахавальных абрадаў і песень Польшчы і Беларусі. Правяла ў Варшаве некалькі лекцый – пра параўнанне традыцый, пра абрадавасць, пра жалобныя беларускія песні. На гэтай базе і пачаў нараджацца спектакль.

Зараз падаёмся на дадатковае фінансаванне, каб мець магчымасць працягнуць праект і зрабіць паўнавартасны спектакль. Але калі ты незалежны творца, гэта заўсёды складана. Я зразумела гэта яшчэ ў 2021 годзе, калі пазнаёмілася з польскімі акторамі і акторкамі, якія працавалі ў тэатры – і адначасова за барам. У іх не было абсалютна ніякіх роляў. Іх, як і нашых, выпускаюць з Акадэміі мастацтваў, і ніхто нікуды не бярэ.

У Беларусі я рабіла спектаклі за ўласныя грошы. Тут – таксама. Розніца толькі ў тым, што тут больш інструментаў: можна паехаць на рэзідэнцыю, атрымаць стыпендыю кшталту Gaude Polonia. Магчымасцяў крыху больш.

«У Беларусі я рабіла спектаклі за ўласныя грошы. Тут – таксама»

«Я – b-pop on the ground artist»

– B-pop – гэта беларускі поп. Ёсць k-pop, j-pop, a b-pop няма. Чаму поп? Напрыклад, у мяне ёсць адна любімая група, якая таксама лічыцца k-pop з-за таго, што яны папулярныя. Поп – не таму, што гэта музычны жанр, а таму што «popular». У іх музыцы ёсць і больш лёгкія трэкі, але там вельмі шмат хіп-хопу і рэпу, і яны ўсё адно k-pop. І мы вырашылі паржаць і сказаць: «А мы тады b-pop».

«Не хапае самаіроніі над гэтым усім, усё настолькі сур’ёзна і крытычна, што бывае цяжка»

Гэтак я прыдумала, што буду называць сябе не underground артыстка, а on the ground артыстка. Таму што я стаю на зямлі і распавядаю пра тое, што адбываецца на зямлі. Калі я буду адзіная такая лахушка – «b-pop on the ground artist», то для мяне гэта ок, мне гэта падымае настрой. Не хапае самаіроніі над гэтым усім, усё настолькі сур’ёзна і крытычна, што бывае цяжка.

  Прэм'ера альбома «M.I.L.A.» адбылася 6 лютага 2026 года, 28 лютага прайшоў канцэрт у варшаўскім клубе CHMURY. Паслухаць двухмоўны альбом CHORNABROVA можна тут.

Фота на галоўнай: ololejik