2636 0

«Лома» Гомель

У правінцыі свой рытм жыцця і свае адносіны з часам – яна нікуды не спяшаецца і дазваляе разгледзець любую з’яву пад мікраскопам, лінза якога крыху дае глітчу. Агентка 34mag у Гомлі Юля Старынская сустрэлася з заснавальнікам праекту «200 метраў» Антонам Бачканавым і даведалася, чым жыве тусоўка аматараў аналагавай фатаграфіі ў горадзе над Сожам. Адчуй настальгію па фізічнай рэальнасці разам з намі.

 

«200 метраў» для Гомеля

Для тых, чыё знаёмства з фатаграфіяй пачалося з 4-га пакалення Iphone, мы нагадаем, што пінхол – фотаапарат без аб’ектыва. Замест апошняга – маленькая дзірка, памер якой вылічваецца адносна яе аддаленасці ад плёнкі (ці іншага святлоадчувальнага элемента). Выява, якая атрымліваецца ў такой камеры, вылучаецца сваёй артаскапічнасцю: няма лінзаў – няма і аптычных скажэнняў. Насамрэч, пінхол можна зрабіць і з бляшанкі з-пад кавы і нават са скрынкі з-пад абутку.

Цэлы склад такіх незвычайных камер ёсць у Антона Бачканава, аднаго з галоўных аматараў аналагавага фота ў Гомлі. Паводле адукацыі ён гідратэхнік, працуе цесляром-бетоншчыкам, а вольны час аддае хобі, нават зарганізаваў сваю фоталабараторыю дома. Праўда, кажа, што часцей працуе і друкуе здымкі ўначы, пакуль спіць адзін з іх галоўных герояў – сын Даня.

«У нас ёсць гурток плёнкавай фатаграфіі, − распавядае Антон, − з ліпеня 2015-га з’явіўся праект «m200film», або «200 метраў»: такую колькасць чорна-белай плёнкі мы маем». Плёнку набылі праз «Куфар» у нейкага Валодзі з Ліды, за што Антон дагэтуль яму бясконца ўдзячны. У суполцы праекту «УКантакце» больш за 100 чалавек, якія цікавяцца тэмаю пінхолу. Перыядычна яны ладзяць сходкі, дзе абмяркоўваюць камеры, спосабы здымкі і дзеляцца думкамі пра зробленыя фотакарткі.

Распавядаючы пра фотасуполку, Антон паказвае камеры, якія ён робіць амаль з чаго заўгодна. Вось трымае ў руках адную такую, з бляшанкі, яна здымае проста на фотапаперу для аналагавага друку. Новую камеру майстар распрацоўвае са скрынкі ад айфона, у ёй плануецца зрабіць вялікі панарамны кут. Самая велізарная з усіх на сённяшні дзень – скрынка з-пад абутку. Антон кажа, што самому канструяваць цікавей, хоць i можна набыць гатовыя фотаапараты для пінхолу.

Антон з паплечнікамі не проста робяць здымкі «ў стол», але за мінулы год паспелі зарганізаваць дзве выставы, адна з якіх была для дабрачыннага праекту збору сродкаў для дзіцячага дому-інтэрнату Журавіцкага раёну. У выставе бралі ўдзел пяць гомельскіх майстроў: Максім Васільчык, Харытон Цярэшчанка, Кастусь Зялёны, Дзмітрый Кумашоў і ўласна Антон. «Максім прэзентаваў здымкі прыроды, такія хатнія, утульныя – добры побыт, які чалавек змог перадаць каляровымі карцiнкамі. Харытон выстаўляўся з фотаздымкамі з розных цікавых фестываляў і вечарынаў, мульцiэкспазiцыя ў яго, дарэчы, шалёная. Распавядае Антон.− Дзімавы здымкі – з падарожжаў, чорна-белыя ручныя адбіткі, а таксама зробленыя ў стылі цыянатыпіі. Косця здымае мульцiэкспазiцыi-пярэкруты, вельмі цікавыя. Глядзіш: здаецца, чалавек пад парасонам, а потым разумееш, што знялі праз шкло і, можа быць, праз двайное. Чым больш узіраешся ў гэты кадр, тым больш бачыш. Стэрэамалюнак нейкі». Сам Антон прэзентаваў здымкі, зробленыя на розныя віды пінхолу.

«Антон кажа, што часцей працуе і друкуе здымкі ўначы, пакуль спіць адзін з іх галоўных герояў – сын Даня»

Кожны ўдзельнік праекту «200 метраў» мае свой асаблівы стыль. Часам фатограф цікавіцца прыродаю, а потым пераходзіць на фармат 24/72 – панарамныя фотаапараты, якія здымаюць нават на перфарацыю. «Пінхол – гэта такая маленькая «рулетка», лішняя секунда можа паўплываць шмат на што. Чым менш рухаў, тым больш верагоднасць атрымаць добры кадр. Мне больш за ўсё падабаецца, што з гэтаю камерай кожны крок трэба прадумваць», – тлумачыць Антон.

Мы вырашаем прагуляцца ў адное са знакавых месцаў для Антона – мясцовы музей фатаграфіі. Па дарозе спыняемся для здымкі – мінакі з цікавасцю назіраюць, як Антон прыкручвае камеру на штатыў. Мы праводзiм некалькі хвілінаў у чаканні кадру. «Часам пінхол пакідаюць на вельмі працяглы час: на месяц, на паўгода, год. Здымкі выходзяць нерэальныя, – распавядае Антон. – Сам хацеў паспрабаваць аднойчы, ужо прышпіліў штатыў на мосце, як падышлі міліцыянты. Я ім патлумачыў, навошта ўсё гэта, у адказ пачуў: «Вядома, крута, але давай-ка прыбірай свой фотаапарат ды ідзі адсюль».

 

 

 

 

«У горадзе каля 10 фотасалонаў, дзе яшчэ магчыма купіць і праявіць плёнку, аднак іх становіцца ўсё менш – кажуць, што попыт з кожным годам памяншаецца»

«Дорага, але добрасумленна»

Наступны наш прыпынак – музей фатаграфіі на вуліцы Камунараў, 7. Гэта філіял дзяржаўнай установы «Музей гісторыі гораду», які з’явіўся зусім нядаўна, увосень 2015-га. Большасць экспанатаў паходзіць з калекцыі вядомага гомельскага фатографа са стажам паўстагоддзя – Леаніда Пінскага. Часам наведнікі прыносяць у дарунак музею старую фотатэхніку або кнігі па фатаграфіі.

Пакуль мы зачаравана разглядалі экспанаты, наглядчыца музею распавяла пра самыя цікавыя і каштоўныя: малюсенькі шпіёнскі фотаапарат «Фотакор» 1927 года ды ўнікальны здымак Кексгольмскага палка, зроблены ў 1903 годзе, на якім заснятая тысяча чалавек. «Раней як казалі? Птушачка вылятае! А яна ж сапраўды была, латуневая, бліскучая, нават са спевамі. Уключалі яе адмыслова для дзяцей, якім цяжка было ўседзець на месцы, бо здымка была доўгім працэсам», – распавядае працаўніца музею. Апроч незлічонай колькасці фотаапаратаў і рэдкіх здымкаў, на сценах музею развешаныя рэкламныя плакаты фотасалонаў пачатку XX стагоддзя. «Дорага, але добрасумленна», − абвяшчае адзін з лозунгаў.

У музеі нам пашчасціла сустрэць яго заснавальніка, Леаніда Пінскага, біяграфія якога – цікавае сведчанне лёсу фатографа ў мінулым стагоддзі. Ён распавёў, што звязваць жыццё з фатаграфіяй і не думаў, больш цікавіўся спортам. Дзядзька ягоны працаваў фатографам у фотаатэлье. Аднойчы юнак зайшоў да яго ў фоталабараторыю і ўбачыў, як той у чырвоным пакоі праяўляў фотаздымкі. Працэс праяўкі малюнку на фотапаперы настолькі ўразіў Леаніда, што пазней ён паступіў у адную з менскіх ПТВ на фатографа. «Ёсць фатографы павільённыя, ёсць выязныя, ёсць рэпарцёры, а ёсць "пабягунчыкi" − тыя, хто бегае, здымае, − распавядае Пінскі. − У павільёне раней была самая складаная праца: пасля фатографа працавалі рэтушор, лабарант, пазітывіст, накатчыца».

Цяпер кожны называе сябе фотамастаком, а раней, паводле Леаніда, трэба было прайсці тры этапы. Першы – удзел у абласных фотавыставах і атрыманне месца, не ніжэйшага за 3-яе. А, каб трапіць на фотавыставу, трэба было падаць заяўку: фатографаў уважліва адбіралі. Каб атрымаць званне фатографа 1-га класу, выстаўляліся ўжо на рэспубліканскім узроўні. Заслужыць званне фотамастака можна было, толькі беручы ўдзел ва ўсесаюзных і міжнародных выставах. Карацей, слава інтэрнэту, які дазваляе пазбегнуць усіх гэтых бюракратычных кругоў пекла на шляху да сусветнага поспеху.

 

 

 

Настальгія па фізічнай рэальнасці

З музею мы накіроўваемся ў апошні пункт нашага падарожжа – фотасалон «Фотодром» у самым цэнтры гораду, каля ўнiвермагу «Гомель». У горадзе каля 10 фотасалонаў, дзе яшчэ магчыма купіць і праявіць плёнку, аднак іх становіцца ўсё менш – кажуць, што попыт з кожным годам памяншаецца, і добра было б прадаць тыя стужкі, што ўжо ёсць.

У фотасалоне Антона адразу пазнаюць. «Я ўсіх ведаю, і мяне ўсе ведаюць», − усміхаецца фатограф. Работнікі да яго ўжо прывыклі, ён сталы кліент з прывілеямі. Пакуль плёнку праяўляюць, мы сядзім у суседняй кавярні ды размаўляем. У Антона гараць вочы, я адзначаю пра сябе, што настолькі захопленых людзей сустракаю вельмі рэдка. «У мяне на кухні двое саракагадовых мужыкоў апладзіравалі, калі я пры іх праяўляў плёнку. А, калі на аркушы паперы пачаў кадр выяўляцца, – яны скакалі як дзeці!» − усміхаецца майстар.

«Пінхол ў правінцыі – гэта як машына часу, якая трохі дае глітчу, яна дазваляе запаволіцца і вярнуцца назад да самога сябе і ўважлівых адносінаў з сусветам»

Праз некаторы час праяўленая плёнка ў нашых руках, Антон ўхвальна ківае: атрымалася даволі нядрэнна. На здымках – цэнтральная вуліца гораду Савецкая, музей фатаграфіі разам з Пінскім. Хутка мы развітваемся. Ад гэтай сустрэчы на памяць у мяне застаецца здымак касцёлу і маленькая пінхол-камера з пачку запалак.

Здаецца, што аналагавая фатаграфія і пінхол, сярод іншага, – гэта такая машына часу ў мінулае стагоддзе, калі хуткасці ўсіх жыццёвых працэсаў былі іншыя. Гэта бясконцая настальгія па фізічнай рэальнасці. Пінхол у правінцыі – гэта як машына часу, якая трохі дае глітчу, яна дазваляе запаволіцца і вярнуцца назад да самога сябе і ўважлівых адносінаў з сусветам. Мабыць, усім тым, хто спяшаецца ў будучыню з айфонамі ў руках, варта было б паспрабаваць аднойчы зрабіць пінхол.

 

 

Тэкст by Юлія Старынская
Фота by Антон Бачканаў


ВЫШЭЙ
ЗГАРНУЦЬ КАМЕНТАРЫ

Пакуль няма ніводнага каментара

Напісаць каментар

альбо аўтарызацыя
Неадэкватныя па меркаванні рэдакцыі каментары могуць быць выдаленыя.