Радыёсвабода

У вялікім і ўтульным Вінтэртуры, што на паўночным усходзе Швейцарыі, заўсёды ёсць чым заняцца на ўік-энд. Мясцовыя набываюць непаўторна пантовы выгляд, калі расказваюць пра галерэі з працамі знакамітых майстроў, музей фатаграфіі і штогадовы музычны фестываль, які пераўтварае цэнтр горада ў трэш-шапіто. Безумоўна, турыстаў ад гэтага прэ. Але жыхарам Вінтэртура не хапала нечага такога ж забаўляльна-арыгінальнага на кожны дзень.

Над праблемай біліся не адны мазгі, апракідваючы не адну шклянку піва па мясцовых барах і вечарынах. На выхадзе ў каманды маладых (не важна, ці душой, ці па пашпарце) людзей нарадзілася ідэя стварыць незалежную радыёстанцыю з прагрэсіўнай музыкай, аглядамі культурных і спартыўных івэнтаў і абмеркаваннем цікавых моладзі тэмаў. Гэта быў момант, калі нарадзілася радыё “Stadtfilter”.

Напачатку хлопцы атрымалі дазвол быць у эфіры толькі адзін месяц. Гэта ўжо быз прарыў. Яны кінуліся збіраць грошы па сябрах, канцэртах і дабрачынных вечарынах,  нейкую капейку атрымалі ад гарадскіх улад, набылі тэхніку і паставілі яе ў прыбіральні адной з музычных студый, таму што іншага памяшкання не знайшлося.

Пачалася ліхаманка. Здавалася, кожны хацеў быць часткай радыёстанцыі і хаця б раз паўдзельнічаць у стварэнні эфіру. У якасці дыктара можна было пачуць сваю сяброўку, стрыечнага дзядзьку ці недарэку, які ад сораму забываў алфавіт. Плэйліст таксама складаўся стыхійна: народ прыносіў улюбёныя старыя кампакты, на якіх, часам здавалася, запісана не музыка, а толькі белы шум. Але гэта страляла. Атмасфера той прыбіральні, што перадавалася па радыёчастотах, круціла мазгі, як у блэндэры.

Якасць хутка падымалася, кантрыбутары рабіліся больш упэўненымі і самастойнымі, у эфіры з'явіліся канцэрты і інтэрв'ю з гуртамі. Праект меў такі поспех, што яго вырашылі паўтарыць на яшчэ адзін месяц у 2006-ым. На гэты раз дадалі навінавую праграму “Дыстылятар” з удзелам жыхароў Вінтэртура і міжнародных гасцей і падчысцілі плэйліст, спыніўшыся на альтэрнатыве, панку, панк-року ды індзі.

З 2008-га радыё атрымала дазвол на пастаянную трансляцыю і да гэтага моманту ствараецца выключна за кошт прыватных грошай і дабраахвотных намаганняў. Толькі асноўная каманда з дзесяці чалавек мае сімвалічную зарплату,а каля дзьвух соцен валанцёраў дапамагаюць ім, калі маюць вольны час.

Яшчэ адна фіча станцыі ў тым, што кожны дзень адну гадзіну эфір вядзецца на італьянскай, сербскай, турэцкай, бразільскай, гішпанскай ці албанскай мове для таго каб максімальна ахапіць мульцікультурную аўдыторыю горада. Яе кормяць канцэртамі, чытаннямі, лайф-выступамі і нават дыскатэкай на лёдзе. А раз у месяц у адным з бараў ладзіцца круглы стол для фэнаў. Пры насельніцтве ў 100 тысяч станцыю штодзённа слухае 41 тысяча чалавек. Гэта самае вялікае некамерцыйнае радыё Швейцарыі. І кайф працягваецца.

САЙТ РАДЫЁСТАНЦЫІ

LIVE STREAM
___________________________________________

ВІДЭА

Інтэрв'ю з Самуэлем Штудэрам,
каардынатарам радыё.
______________________________________

Чыя гэта была ідэя?

Два пацана 25 і 45 год, Паскаль Гуткнехт і Юрг Фойц. Яны хацелі рабіць радыё, якое б гучала па-іншаму, гаварыла б пра іншае і глядзела на ўсё з нестандартнага боку. Як гаворыцца ў слогане, “ток высокай напружанасці замест тока нізкай напружанасці, поўнае утрыманне жыра, замест обезжіренного”.

Дзе вы набывалі веды?

Ніхто з нас не меў ніякага разумення, як гэта робіцца. Мы проста пачалі валіць, спрабавалі, пыталіся ў правільных людзей. У кагосці пра тэхнічныя моманты, у кагосці пра журналістыку. Дадалі энтузіязму - і ўсё атрымалася.

Якім быў твой саамы смешны вопыт?

Оў, ведаеш, я такі сухі бухгалтар, мне нічога адразу не прыйдзе ў галаву.

Што за гэты час здарылася самага крутога, акрамя дазволу на пастаянную трансляцыю?

Я б не называў канкрэтны момант. Гэта заўсёды сам працэс. Калі незнаёмыя падыходзяць да цябе ў бары і дзякуюць. Калі знакаміты мастак Эрвін Шацманн у гарадской газеце кажа, што “Stadtfilter” - гэта самае лепшае, што магло здарыцца з Вінтэртурам. Калі 125 чалавек слухаюць маё інтэрв'ю з абаронцам мясцовай футбольнай каманды Штэфанам Ітэнам. Энтузіязм усіх, хто з намі працуе.

Якія былі цяжкасці ў пачатку?

Вонкава ўсё выгляда чотка і ўсё працавала. За кулісамі ж гэта была гіганцкая праца, усё гэта арганізаваць. Ніколі не было так, каб усё ішло ідэальна гладка.

Чаму вы працягваеце рабіць радыё некамерцыйным?

Іншым чынам мы б ніколі не атрымалі дазволу. Ды й першапачатковая ідэя была рабіць радыё для саміх сябе.

Якія наступствы мае поспех станцыі і што з ёй будзе далей?

Гэта шык, быць яе часткай. Мы маем дастаткова памочнікаў, мясцовыя палітыкі сур'ёзна да нас ставяцца, дзякуючы гэтаму мы атрымліваем пару франкаў ад спонсараў. Але мы павінны быць асцярожнымі і не пераўтварыцца з невялікіх і арыгінальных у буйных і нікому не цікавых.