Бялград на зямлі

Бялград, сталіцу Сербіі з насельніцтвам 1,7 млн чалавек, за гады бурнай гісторыі заваёўвалі 40 розных войскаў, і амаль столькі ж разоў разбуралі і адбудоўвалі з нуля. Напэўна, гэта адна з крыніц мерака, а таксама чорнага гумару ды іранічнага стаўлення сербаў да гісторыі і жыцця ўвогуле. Паказальна, што калі нядаўна ў цэнтры Бялграда мянялі трамвайныя шляхі, знайшлі цэлы пласт старажытных рымскіх паселішчаў. Знайшлі і закапалі зноў – што там старажытнасць, сучасная транспартная сістэма даражэйшая!

Сербы – нацыя вельмі прыгожых людзей. У дадатак да выдатных прыродных вонкавых параметраў – рост, постаць – апошнія гадоў пяць тут вельмі папулярна хадзіць у трэнажорку. Як вынік – прыгажэйшых ног, чым у сербскіх дзяўчат, не адшукаць ва ўсім свеце. А па мужчынах відаць, што гэта нацыя шмат ваявала, а калі не ваявала – мэтанакіравана і паспяхова займалася спортам (футбол, тэніс або баскетбол тут маюць надрэлігійны статус).

Бялград – горад чысты і бяспечны. А 2:00 ночы нават у прыгарадзе ёсць шанец знайсці чалавека, які валодае англійскай мовай. Нягледзячы на тое, што піць можна на вуліцах і мясцовае піва каштуе € 1, п'яных пад кустамі вы не ўбачыце. Крэк на вуліцы, як у Празе, таксама прапаноўваць не будуць. І натоўпу цыган, якія маглі б гэта рабіць, таксама няма. Калі хтосьці ўсё яшчэ спадзяецца ўбачыць разбураныя бомбамі вуліцы – дарма. Толькі некалькі неадноўленых будынкаў пакінулі ў цэнтры горада як памяць пра чалавечую дурасць і жорсткасць.

У Бялградзе каля 55 хостэлаў, ноч у якіх каштуе € 7–10. У горадзе мноства грамадскіх адкрытых басейнаў. Тусіць там за 250 дынараў (€ 2,5) можна хоць цэлы дзень. Аддаяце перавагу прыродзе – вам на адну з 16 выспаў на Дунаі або на возера Ада Цыганлія – былую паўвыспу ў цэнтры горада, а цяпер адну з самых вялікіх рэкрэацыйных лакацыяў. Кіламетры пляжаў, пляцоўкі для ўсіх магчымых відаў спорту, уначы – тэрыторыя клубешнікаў і бараў.

Начное жыццё Бялграда лічыцца ледзь не самым бурным у Еўропе. Прынамсі так сцвярджае найбуйнейшы выдавец турыстычных даведнікаў «Lonely Planet». У горадзе незлічоная колькасць невялікіх клубаў, у якіх граюць усё – ад ненавіснага шмат каму з мясцовых эстэтаў турбафолку да хэві-металу. Адна з характэрных асаблівасцяў – клубы, размешчаныя на караблях уздоўж берагоў рэк, т. зв. сплавы. Уваход у клуб звычайна бясплатны, сярэдні кошт кактэйлю – € 6, піва – € 3.

Сістэму грамадскага транспарту ў Бялградзе складаюць бусы, тралікі і трамваі – рыхтуйцеся, кіроўцы адчайныя. Расклад транспарту прадуманы так, каб тусоўшчыкам можна было камфортна дабрацца дахаты (мёртвыя гадзіны – толькі з 2:00 да 4:00). Таксі таннае – ад Пляца Рэспублікі да прыгарада Калуджэрыца (гадзіна на аўтобусах) давозяць за € 10.

У Беларусі з Сербіяй – бязвізавы рэжым. Лоўкосты, на жаль, не лятаюць, але за € 250 вы можаце даляцець з Менску Austrian Airlines з перасадкай у Вене ці наўпрост – але гэта будзе трохі даражэй.

Exit – галоўны музычны фэст краіны, праводзіцца з 2000 года ў Пэтраварадынскай крэпасці ў горадзе Нові Сад. За € 100 сёлета можна было пачуць Arcade Fire, Jamiroquai, Portishead, Grinderman, Pulp, M.I.A. Калі на будучы год купляць квіткі ў снежні – € 40 замест 100.
http://www.exitfest.org/

Jazz festival – у канцы кастрычніка, чатыры дні джазу за € 36.  http://www.belgrade-jazzfest.org/

Beerfest – у канцы жніўня ў цэнтры Бялграда тры дні запар нон-стоп граюць рок, а народ заліваецца півам. Сёлетнія хэдлайнэры – Simple minds.
http://www.belgradebeerfest.com/

Guča – міжнародны фэст трубачоў і духавых аркестраў, які праводзіцца ўжо 50 гадоў у невялікім мястэчку Гуча. Ехаць туды трэба, калі жадаеце ўбачыць, як скінхэды братаюцца з хіпі, ды імкняцеся зразумець, як гэта – калі стоячы на адным месцы можна пачуць музыку адразу трох цыганскіх аркестраў. Уваход вольны. http://www.gucasabor.com/en/

Dispatch – фэст эксперыментальнай лічбава-электроннай музыкі. Праходзіць у кастрычніку.
http://www.dis-patch.com/

Ёсць некалькі кінафэстаў. У лютым – міжнародны Fest, у сакавіку – фестываль дакументальных і кароткаметражных фільмаў з вельмі моцнай праграмай. А ў лістападзе – фэст этнаграфічных фільмаў. Таксама ажно тры тэатральныя фестывалі, рачны карнавал караблікаў і параходзікаў у жніўні, свята віна In Vino у сакавіку. І, паводле старажылаў, Новы год у Бялградзе – гэта нешта.

Тыповая мясцовая карчма – кафана. Есць міф, што на пачатку мінулага стагоддзя на кожных 20 жыхароў Бялграда прыпадала адна кафана. Тру кафану пазнаюць па чырвона-белых клятчатых абрусах. Адзін з самых вядомых турыстычных цэнтраў аж з чатырма вядомымі кафанамі – вуліца Skadarlija у Старым Бялградзе, яна ж «бялградскі Манмартр», мясціна мастакоў, паэтаў і пісьменнікаў. Адна з найлепшых кафанаў – Stara Hercegovina (Dobračina, 42).

Сербскі фаст-фуд – гэта асобная песня. Знайсці закусачную можна на любым рагу, шматлікія з іх працуюць без перапынкаў. Каля 2:00–3:00 ночы там часта можна ўбачыць даўганогіх сербскіх прыгажунь, якія падмацоўваюцца перад паходам у чарговы клуб – і гэта не жарт. У раёне Новы Бялград нават ёсць асобная «вуліца фаст-фуда» – Goce Delčeva.

Знак якасці забягалаўкі – калі мяса гатуюць адразу ж на месцы. Хлеб і дадатковае начынне – капусту, цыбулю, памідоры, падліўку – можна дадаваць самастойна. У выніку – за € 2–3 вы атрымаеце порцыю мяса і гародніны памерам з два кулакі.

Плескавіца – мясцовы гамбургер. Сумесь сечанай цяляціны і свініны са спецыямі ў хлебе. Адно з самых лепшых месцаў для спажывання плескавіцы – бар Loki (раён крэпасці Kalemegdan, вуліца Gospodar Jovanova).

Гібаніца – пірог з сырам.

Бурэк – пірог са слоенага цеста, начынены мясам.

Проя – кукуруза з сырам, яе прадаюць бабулькі на вуліцах. А таксама кукурузны хлеб.

Палачынке – салодкія блінцы з мноствам начынняў. З’ешце пару ў Pinokio (раён Zemun, вуліца Karađorđeva).

Айвар – «сербская вегетарыянская ікра». Робіцца з папрыкі, перцу, часнаку і баклажану.

Каймак – вяршкі, знятыя з таплёнага малака. Кансістэнцыяй нагадвае тварог. У прамысловых маштабах амаль не вырабляецца. Ужываць з хлебам і мясам.

Чварці – хрумсткая свіная скура, засмажаная на піве.

Таксама – суп чорба, сарма (мясцовыя галубцы) і выдатны сербскі шакалад.

Bitef Art Café (Skver Mire Trailović, 1) – месца для жыццярадасных інтэлектуалаў ва ўтульным сутарэнні з кандышнам. Круцяць фанк і соўл. http://bitefartcafe.rs/

Cantina de Frida (Karađorđeva, 2–4) – бар-рэстаран, дзе часам праходзяць паці. Інтэр’ер у стылі карцін той самай Фрыды Кала.

Kc Grad (Braće Krsmanović, 4) – самы хіпстарскі клуб Бялграда. Індзі-гоў-гоў!

Povetarac (Brodarska bb) – на думку саміх бялградцаў, адзін з самых лепшых і папулярных сплаваў (клубаў на рацэ). Граюць рэп, рок, электра – стары добры MTV-style, а таксама дабстэп – у залежнасці ад дня тыдня.

Vox (Lješka, 26) – бялградскі «Графіці», аддаюць перавагу рытм-н-блюзу і року. Утульны, невялікі, культавы, са сваёй закрытай суполкай і ўласным фэстам. За 15 гадоў тут сустрэліся, а потым ажаніліся 37 параў.

Рэперы Beogradski Sindikat існуюць з 1999 года, у нязменным складзе 11 хлопцаў. Шалёна папулярныя сярод моладзі – іх тэксты цытуюць на памяць. Вядомыя сваёй вострай крытыкай сацыяльнай, палітычнай, эканамічнай ды іншых традыцыйна нестабільных сфераў жыцця. Сумесь «Кровостока» з Noise MC па-сербску.

http://www.beogradskisindikat.com/

Sevdahbaby – адзін з галоўных прадстаўнікоў турбафолку. Гэта цэлы стыль born in Serbia, які ўяўляе з сябе папсовую апрацоўку мясцовай фолк-музыкі. Шалёна папулярны на ўсіх гапатэках усіх балканскіх краін. Стаўленне прасунутай багемы – адназначнае «фе».

http://www.myspace.com/sevdahbaby

S.A.R.S. Існуюць з 2006-га, іх музыка – мікс року, хіп-хопу, фолку і рэгі. Адны з прадстаўнікоў «новай сербскай сцэны».

http://www.lastfm.ru/music/S.A.R.S.

Мома Капар (1937–2010)

Празаік, эсэіст. Майстар кароткай формы. На радзіме не менш папулярны і вядомы за Павіча. Менавіта Капар, на меркаванне крытыкаў, лепш за іншых здолеў выразіць дух сучаснага Бялграда. Шмат яго твораў пераклалі на рускую мову.

Вук Драшкавіч (нар. 1946)

Сербскі Някляеў. Напалову пісьменнік, напалову палітык. Некалькі яго раманаў сталі сапраўднымі бестселерамі. Самыя вядомыя кнігі – «Нож» і «Ноч генерала». Выступіў арганізатарам самых буйных акцый пратэсту ў апошнія гады Мілошэвіча. Пасля змены ўлады ў краіне быў міністрам замежных справаў.

Горан Пэтравіч (нар. 1961)

Лічыцца галоўным паслядоўнікам Павіча. Аўтар некалькіх кніг апавяданняў і трох раманаў, самы вядомы з якіх – «Атлас, складзены небам». Шмат перакладаўся на рускую мову.

«Сербскі фільм» (2010) – порнаграйндхаўс ад Срджана Спасоевіча. Самая скандальная сербская стужка апошняга часу.

Спампаваць

«Прафесіянал» (2003) – сербскі варыянт «Жыцця іншых». Купа кінапрызоў плюс намінацыя на «Оскар».

Спампаваць

«Бочка пораху» (1998) – адна з найбольш удалых працаў Горана Паскалевіча. Гісторыя перапляцення лёсаў маладых людзей у Бялградзе 1990-х.

Спампаваць