All You Need is Lomo

Стужка не памрэ ніколі

Вясновым вечарам 1991-га ў Празе два студэнты, Матыяс Фігль і Вольфганг Странтынгер, акрамя піва купілі ў камісіёнцы яшчэ і нейкія танныя савецкія камеры “Ломо ЛК-А”. Не забыўшы пра гэта надоўга, хлопцы, папіваючы піва, здымалі ад няма чаго рабіць усё запар: пачынаючы ад унітазаў і заканчваючы адзін адным. Вядома, вынік перасягнуў усе чаканні, якіх фактычна і не было: такіх дзіўна сакавітых кадраў студэнты яўна не чакалі ўбачыць. Пасля таго як яны пачалі падсаджваць на гэтую справу яшчэ і аднагрупнікаў, літаральна за пару месяцаў ва Усходняй Еўропе не засталося ніводнай ЛК-А. Сітуацыю ўмомант выправілі, падпісаўшы кантракт на новы запуск вытворчасці з піцерскім заводам “Ломо”, які відавочна быў ашаломлены такою папулярнасцю даўно не выпусканай камеры.

З таго часу і панеслася: за 20 гадоў, набыўшы мноства прыхільнікаў, ломаграфія ператварылася ў маштабную культурную з'яву, і адною камераю цяпер усё не абмяжоўваецца. Каб не заблытацца ў мностве модных архаічных дэвайсаў ды іх сучасных кітайскіх перараджэнняў, мы раскажам, якія з гэтых камераў самыя лепшыя і чаму фотаць трэба менавіта на іх.

Ломо ЛК-А

Самы галоўны фотаапарат ува ўсёй ломаграфіі: з яго ўсё пачалося, і наўрад ці калі-небудзь прыдумаюць нешта лепшае па ўсіх характарыстыках і, галоўнае, па адчуваннях ад працэсу. Унікальная лінза, з-за скажэнняў якой атрымліваецца насамрэч поўны фарбаў і яркі малюнак, чаго не дамагчыся ніякай іншаю камерай. Яна элементарная як завязванне шнуркоў, змяшчаецца нават у кішэні, і наогул, гэта знак і пачатак цэлай эпохі. У гэтага зусім не далікатнага (праверана асабіста двума падзеннямі на мармур) прастакутніка ёсць нейкая невытлумачальная магія, якая прымушае выкладаць за яго немалыя грошы. І нічога не паробіш…
Акрамя звычайнай мадэлі існуе яшчэ і “Ломо ЛК-А+”, з магчымасцю мультыэкспазіцыі, і гэта версія ўжо выключна заходняга паходжання. Ці варта плаціць на 50 даляраў даражэй за накладанне кадраў – пытанне рытарычнае. Акрамя таго, знайсці яе ў нас неймаверна цяжка, што і не дзіўна – прадаваць такую камеру ніхто не хоча.

Кошт: ад 100 да 250 даляраў, у залежнасці ад стану і версіі вырабу.

__________________________________________________________________________________

Ломо Смена 8М

Ідэал для пачаткоўцаў і дылетантаў. Валяюцца сотнямі, каштуюць капейкі, і пры добрым выкарыстанні ў выніку атрымліваюцца вельмі своеасаблівыя здымкі. Набіўшы вока, фота, зробленае на «Змену», можна пазнаць умомант. Мяккая оптыка, вялізны фокус, дзякуючы якому прамахнуцца вельмі складана, вывераныя, не бляклыя і не яркія колеры. І пры жаданні павазіцца з накладаннем кадраў нават думаць асабліва не даводзіцца: на ўзроўні інтуіцыі можна зразумець, што калі не пераматаць і сфатаграфаваць другі раз, атрымаецца як трэба. Дый наогул усё проста… Замест значэнняў вынятак – малюначкі з сонцам/аблокамі і г. д, побач з лічбамі адлегласці на аб'ектыве намаляваныя фігуркі чалавека, дрэваў, хатаў – быццам для дзяцей. Праўда, адсутнасць рэгулявання дыяфрагмы начыста забівае магчымасць здымаць пры слабым асвятленні, а ўспышкі да яе падыдуць толькі старыя з сінхранізатарам.
І цікавыя факты – яе нават занеслі ў кнігу рэкордаў Гінэса як самы масавы фотаапарат, плюс гэта адзіная камера, якую бралі з сабой савецкія альпіністы: працавала і не ламалася нават пры велічэзным ціску і холадзе.

Кошт: ад 10 (калі паўхлам) да 40 (калі ідэал) тысяч.

__________________________________________________________________________________

ФЭД 1-5

Калі чалавек у СССР здымаў на гэтыя камеры, можна было адважна сказаць, што ён займаецца фатаграфіяй сур'ёзна, дый пры грошах таксама. Шматлікія прафесіяналы і цяпер не грэбуюць здымаць на ФЭДы, бо якасць насамрэч вельмі высокая. Наяўнасць дальнамеру значна паляпшае дакладнасць таго, што здымаеш, і «прамахнуцца» значна цяжэй. Оптыка таксама (за выключэннем пятай мадэлі) мае ўласцівасць быць выдатнаю пры любых умовах асвятлення. І можа, для кагосьці гэта будзе вырашальным фактарам: выглядаюць камеры (зноў-такі, акрамя пятай мадэлі) вельмі вінтажна, такія масіўныя, жалезныя, вузкія і доўгія прастакутнікі, з усякімі рычагамі, рэгуляваннямі і кнопкамі. Дый наогул асабліва рарытэтныя мадэлі, накшталт першай і другой, мусіць, самыя ўдалыя варыянты адчуць сябе фотааматарам з 1940-х–1950-х гадоў.

Кошт: ад 30 да 150 тысяч. Чым пазней выраблены, тым таннейшы.

__________________________________________________________________________________

Агат 18К

Адзін з нешматлікіх сапраўды беларускіх фотаапаратаў, якія вырабляліся толькі на заводзе “Беломо” ў Вілейцы (яго назву на Захадзе цяпер інтэрпрэтуюць як “Be Lomo”). У нейкім сэнсе легенда і самы цудоўны варыянт для паездак. Яго асноўную фішку можна нават і не зразумець, калі пакінуць друк або сканаванне толькі на плечы працаўнікоў з фоталабу: зробяць усе кадры асобна, і нармалёва. Рэч у тым, што «Агат» любую стужку ператварае ва ўдвая даўжэйшую – у адным стандартным кадры змяшчаюцца адразу два асобныя, што ператварае нават не зусім удалыя здымкі ў цікавую дэталь. Да прыкладу, былі на вечарынцы, і кадр з пустымі бутэлькамі зусім нікому не цікавы, а вось голая срака вашага п'янага ў нуль сябра зменіць фатаграфію ўмомант. І калі вам вельмі надакучылі банальныя турыстычныя фота, разам гэта будзе выглядаць куды лепш, асабліва калі здымаць, зноў да прыкладу, Біг Бэн і гей-парад.

Кошт: ад 15 да 40 тысяч.

__________________________________________________________________________________

Любитель

Надакучылі прастакутнікі – скажам прывітанне квадратам і дарагой стужцы. Самы даступны і ломаграфічны (ёсць нават мультыэкспазіцыя) варыянт з савецкіх сярэднефарматавых камер ды яшчэ і люстэркавых. На фоне ўсіх астатніх відавочна вылучаецца вонкавым выглядам і канструкцыяй. Нестандартная форма ды яшчэ з двума аб'ектывамі: адзін для здымкі, а другі для відашукальніка. І вось на гэтым варта спыніцца падрабязней. Сам працэс здымкі з гэтай прычыны робіцца зусім іншым. Замест звычайнага відашукальніка, размешчанага ў тушцы камеры, ён знаходзіцца зверху: гэтакі дысплей з прызмы. Камусьці можа здацца гэта звышнязручным або дзікім, але адчуванне ад працэсу перагортваецца з ног на галаву.

Але добрым здымкам гэта перашкодзіць не мусіць: мяккія колеры, псіхадэлічныя лінзавыя скрыўленні, эксперыменты з мультыэкспазіцыяй і абсалютна іншы фармат. “Аматар” на аматара.

Кошт: ад 70 да 130 тысяч.

__________________________________________________________________________________

Лома-пластык

Дзе ўзяць: ebay, фотацэнтр «Остров» (але з велічэзнай нацэнкай).

Калі аўстрыйцам надакучыла здымаць толькі на ЛК-А ды іншыя савецкія камеры, яны вырашылі адрадзіць яшчэ кітайскія і ганконгаўскія, што было вельмі ўдалым рашэннем, бо цяпер ломаграфію без іх ужо цяжка ўявіць.

__________________________________________________________________________________

Holga

Краевугольны камень усяго ломаграфічнага сярэдняга фармату. Недарагая і простая камера, якая дастаўляе масу задавальнення. Праўда, калі параўнаць яе з іншымі апаратамі такога ж тыпу, яна прайграе неймаверна: і оптыка падкачала, і корпус пластмасавы, увогуле, якасць зусім невысокая. Але ў гэтым адначасова і складаецца ўся асаблівасць “Хольгі”. Дрэнны аб'ектыў кампенсуецца маляўнічымі ды мяккімі колерамі з вялікай кантрастнасцю і выразнасцю, не любімы ўсімі пластык дадае лёгкасці і зручнасці, дый ёсць на чым з ёй разгарнуцца — мультыэкспазіцыя, ручная вытрымка, каляровая ўспышка.

Кошт: ад 25 да 150 даляраў (у залежнасці ад мадыфікацыі).

__________________________________________________________________________________

Diana F+ і Diana Mini

Яшчэ адна сярэднефарматавая камера, толькі ў гэтым выпадку ўсё трымаецца на стылістыцы. Яна папулярная пераважна дзякуючы свайму вонкаваму выгляду, які ў нейкім сэнсе зрабіўся класічным. У яе дзясяткі пераробак, і калі не падабаецца класічная чорна-блакітная расфарбоўка, можна папросту падабраць што-небудзь на свой густ: пачынаючы ад проста чорных і заканчваючы святлоадбівальнымі. Па функцыянальнасці абсалютна падобная да “Хольгі”, праўда, няма мадэляў з убудаванай успышкай, і оптыка ў яе яшчэ менш якасная, таму мяккасць малюнка дасягае нябачанага ўзроўню.
Улічваючы, што сярэднефарматавая стужка ў нас нятанная, значна выгодней будзе “Diana Mini”. Фактычна яна падобная да старэйшай сястры, але пры гэтым здымае на звычайныя 35мм, прычым квадратнымі здымкамі, плюс ёсць функцыя рабіць два паасобныя здымкі ў адзін, як у «Агата». Яўная эканомія.

Кошт: “Diana F+” – ад 30 да 200 даляраў (поўны набор з кучай лінзаў), “Diana Mini” – ад 50 да 90.

__________________________________________________________________________________

Super Sampler і Action Sampler

Розныя скрынкі, але сутнасць у іх надта падобная. Як і «Агат», яны дзеляць кадр на некалькі частак, толькі куды больш арыгінальна і трэшава. У кожнай камеры па чатыры аб'ектывы адразу (!), і пры націску на спуск кожны з іх спрацоўвае з параю секундаў розніцы. Той, што “super”, падзяляе кадр на чатыры вертыкальныя (або гарызантальныя, гледзячы як трымаць) палоскі, а той, што “action”, – на чатыры прастакутнікі. Эфект атрымліваецца нават часам залішне артавы, і калі здымкі з “Action Sampler” чымсьці нагадваюць поп-арт, то яго пабрацім выдае нешта зусім незвычайнае і фрыкавае..

Кошт: “Action Sampler” – ад 15 да 60 даляраў (варыянт з успышкай), “Super Sampler” – ад 50 да 90 даляраў.

__________________________________________________________________________________

Fisheye

180-градусная лінза адразу надае гэтай штуковіне спецыфіку. Засунуць свет у шар – так можна абазваць усе здымкі. Плюс, не парушаючы ніякіх фізічных законаў, яны выходзяць яшчэ і выпуклымі. Дзяўчаты, не прапусціце магчымасць: калі сфатаграфуеце “Фішаем” свае грудзі, яны будуць здавацца значна большымі!
Калі ісці па аналогіі шар–дыскашар, асабліва добра камера пасуе для вечарынак, асляпляючы твары людзей успышкай. Не трэба нічога круціць, аўтаматыка адыгрывае сваю ролю, толькі націскайце на спуск, а другая рука як раз вольная для выпіўкі. І яшчэ так павялося, што на яе ўжо даўно павесілі бірку летняй камеры – можа, дзякуючы чахлу для падводнай здымкі або проста таму, што сонечныя прамяні праз такі аб'ектыў выглядаюць вельмі маляўніча.

Кошт: ад 40 да 60 даляраў.