ІП Азаранка

Алег Гаруновіч пра тое, ці можна лічыць Вікторыю Азаранку беларускай спартсменкай

Мне не шкада, што Вікторыя Азаранка прайграла ў фінале выніковага турніру года ў Стамбуле. Але не таму, што я жадаў ёй няўдачы. Проста не ўспрымаю Азаранку як беларускую тэнісістку. Пастараюся растлумачыць чаму, хаця гэта цяжка зрабіць. Бо Азаранка – гераіня. У свае 22 яна выступае на топ-узроўні. Віка шмат што перажыла перад тым, як дабіцца поспеху. Адных толькі траўм, з-за якіх яна здымалася з турніраў, не злічыць. На фоне суперніц Азаранка выглядае хударлявай, але які магутны тэніс паказвае і як пры гэтым крычыць!

У Беларусі мала падставаў для радасці. Больш за тое, у нас усё вельмі хранова. Але трэба неяк падымаць сябе настрой. Трэба кімсьці ганарыцца. Прычым ганарыцца кімсьці з беларусаў (ціпа, мы таксама можам). Спартоўцы тут вельмі дарэчы. А Віка Азаранка – дарэчы ўдвая. Яе поспехі смакуюць газеты, парталы, тэлебачанне. Бо прыемна сказаць/напісаць: «беларуска перамагла», «беларуская тэнісістка выйшла ў наступны раўнд». Наша аўдыторыя любіць Азаранку, хаця і вельмі мала пра яе ведае. Мне падаецца, што Вікторыі «лайкі» беларусаў да ліхтара.

Давайце для пачатку паглядзім, як яна прысутнічае ў нашай медыяпрасторы. Ёсць інфармацыя пра яе выступы, бываюць нейкія каментары з турніраў. На гэтым – усё. Прычым у інтэрв’ю замежным СМІ вы амаль не знойдзеце нейкіх мэсыджаў для Беларусі. А з беларускімі журналістамі Азаранка ўвогуле не размаўляе. Беларускія журналісты, якія амаль не пішуць пра тэніс, неяк усё ж пакрыўдзілі дзяўчыну. Яна не давала суайчыннікам каментароў на Алімпіядзе ў Пекіне. Ігнаравала тых, хто дабіраўся на US Open. Дзеля справядлівасці трэба зазначыць, што Вікторыя паказвала свае зубкі і замежнікам, але на турнірах за такія фортэлі штрафуюць (і нашу суайчынніцу ўжо штрафавалі).

Хтосьці можа прыгадаць, як год таму Азаранка прыехала ў Менск з першай ракеткай свету Каралін Вазняцкі і правяла дабрачынны матч у Палацы спорту. Нібыта выпадковае з’яўленне на корце Аляксандра Лукашэнкі, які нават згуляў з тэнісісткамі, пакінула ўражанне, што гэта было не проста так. Увогуле, беларускія тэнісісты ўмеюць сябраваць з уладай. Гэта добра бачна па Максу Мірнаму. Вядома, спартоўцы маюць свае рэзоны. Яны добра зарабляюць (тая ж Азаранка за сезон «нагуляла» амаль тры мільёны даляраў), грошы трэба кудысьці ўкладаць. Без сувязяў гэта зрабіць цяжка. Мірны атрымаў зямлю пад спарткомплекс, памяшканні пад кавярню і рэстаран. Таму і Азаранцы добрае знаёмства можа спатрэбіцца. А беларусы… Яны тут ні пры чым.

Беларускія тэнісісты ўмеюць сябраваць з уладай. Гэта добра бачна па Максу Мірнаму. Вядома, спартоўцы маюць свае рэзоны. Яны добра зарабляюць, грошы трэба кудысьці ўкладаць. Без сувязяў гэта зрабіць цяжка. Мірны атрымаў зямлю пад спарткомплекс, памяшканні пад кавярню і рэстаран. Таму і Азаранцы добрае знаёмства можа спатрэбіцца.

У гёрлфрэнд Сяргея Бубкі-малодшага хапае падставаў, каб роўна дыхаць да сваёй радзімы. Дзіцячыя ўспаміны вырашаюць. А дзяцінства ў Вікі было не вельмі простае. Як і ў іншых нашых юных талентаў.

Некалькі гадоў таму гутарыў з мамай Вікторыі. Ала – так яна прасіла яе называць – тады яшчэ не адмаўлялася ад сустрэч з журналістамі made in Belarus. Жанчына працавала ў Цэнтры тэніса на праспекце Машэрава, там жа да ад’езду ў ЗША трэніравалася яе дачка. Віка тады была нумарам адзін сярод юніёрак, перамагала на турніры за турнірам. А Ала Азаранка распавядала, як усё пачыналася. Пра тое, як шукалі грошы, каб дабрацца на спаборніцтвы ў Маскву. Як бралі з сабой бутэрброды, каб не было выдаткаў на ежу. Як спалі ў адным ложку, бо арганізатары забяспечвалі жытлом толькі спартсменак, але не бацькоў.

Сям’я тэнісісткі неяк круцілася. Верылі ў зорку дачкі, укладвалі ў яе свае сродкі, шукалі спонсараў, каб адправіць яе па тэнісную навуку ў ЗША. Гэта была вялікая рызыка. Можа, нават большая, чым у казіно. Бо колькі перспектыўных ламаецца, знікае – аднаму толькі Богу вядома.

А дзяржава… Яна звярнула ўвагу на Азаранку, толькі калі стала відавочна – з дзяўчыны будзе плён. Самыя складаныя часы Вікторыя перажыла з сям’ёй, а таксама з надзеяй на сябе. І менавіта сабе яна можа падзякаваць за тое, што чагосьці дасягнула, а не абстрактнай радзіме.

Для Беларусі гэта нармальна. Бо нашая сістэма спорту збольшага разлічана на тое, што спартоўцы павінны выжываць. Прабівацца выключна самастойна. Хто выжыў – малайчынка, хто не здолеў – ну і чорт з ім. Не бяда. Дзяржава любіць толькі паспяховых. Тых, у каго ўжо ёсць вынік. Можа, гэта і правільна, але застаецца асадак. Спартоўцы – самі за сябе, а не за Беларусь. Ну, можа, толькі на словах за Беларусь, але не на справе (за рэдкім выключэннем). Асабліва гэта тычыцца тых, хто дасягае поспеху ў папулярных відах спорту. У тым жа тэнісе або футболе.

Шмат хто зазначаў, што Аляксандр Глеб у свае найлепшыя гады не так ярка гуляў у зборнай, як у клубе (дарэчы, Азаранка часцяком увогуле адмаўляецца выступаць у Кубку Федэрацыі за зборную). Было і такое, што футбаліст увогуле не рыхтаваўся да матчаў нацыянальнай каманды: загараў, рыбу вудзіў, дзесьці танчыў – карацей, насычана праводзіў адпачынак. І чым яго можна папракнуць? Саня, маўляў, краіна на цябе спадзяецца? Дык а што яму? Глеб можа распавесці, як у дзяцінстве займаўся на асфальце. На ім да гэтага часу трэніруюцца выхаванцы сталічнай СДзЮШАР-5 – адной найлепшых школ у краіне. Настаўнікі з жахам распавядаюць, як дзеці робяць на асфальце падкаты. Зазначаюць, што такое пакрыццё вельмі кепска адбіваецца на каленях (а ці не з-за гэтага Глеба сёння даймаюць траўмы?). Аляксандр вытрымаў, прарваўся да «Арсенала» і «Барсы». Ён напэўна ведае, чыя гэта заслуга.

Добра, што Глеб увогуле гуляе за зборную. Арцём Мілеўскі – дык нават змяніў грамадзянства. Цяпер яго абзываюць «сабакам» і «прастытуткай». За што? Бо хлопцу не падабалася гуляць у ірваных буцах і ў форме а-ля лахманы ў школе «Змена»? Бо ў Кіеве змаглі ацаніць яго талент і прапанаваць годны кантракт? Сёння радзіма прадаецца. Гэта факт. І гэта азначае толькі тое, што радзіма павінна паварушыць задам, каб захаваць сваіх таленавітых сыноў і дачок.

Увогуле, большасць зорных беларускіх спартоўцаў – гэта індывідуальныя прадпрымальнікі. Такія паводзіны закладаюцца з маленства. Яны самі будуюць сваю кар’еру, самі ідуць да поспеху. Яны робяць самі сябе. Усё астатняе – сантыменты. У тым ліку і заўзятары, якія дзесьці ў Беларусі радуюцца іх дасягненням.